O xacemento arqueolóxico de Lépida Celsa

Sobre este patrimonio

O xacemento arqueolóxico de Lépida Celsa é un dos sitios arqueolóxicos romanos máis importantes da rexión de Aragón, situado preto da localidade de Velilla de Ebro, na provincia de Zaragoza. Este xacemento ofrece unha valiosa visión dunha cidade romana que prosperou no século I a.C. e que xogou un papel crucial na romanización da rexión.

Para saber máis

A Colonia Celsa situada na localidade de Eras de Velilla de Ebro é unha colonia romana cuxa fundación se data no ano 48 a.C. baixo a denominación Victrix Iulia Lepida ou Colonia Victrix Iulia Celsa. O xacemento «Lepida Celsa», correspondente á Colonia Iulis Uictrix Lepida e á antiga cidade ibérica de Kelse, constitúe unha das zonas arqueolóxicas desta cronoloxía máis importante e interesante de toda a Comunidade Autónoma de Aragón. As primeiras noticias sobre a presenza deste importante xacemento arqueolóxico remontan ata a Idade Media; xa en 1435 hai noticias da aparición de moedas, estatuas e mosaicos que foron estudados e publicados nos escritos de P. Risco, Zurita, C. Bermúdez e Labaña.

É aínda incerta a localización do oppidum ibérico de Kelse. O estudo topográfico do asentamento parece indicar as altas posibilidades do cabezo que queda ao leste do actual casco urbano de Velilla de Ebro e que sustenta a igrexa de San Nicolás. Pouco é o que se coñece da orixe desta cidade, citada xa por Ptolomeo, aínda que con toda seguridade se pode levar a súa existencia ao século IV a.C.

A fundación desta colonia débese a Marco Emilio Lepido no ano 44 a.C., quen crea unha cidade nas inmediacións e sobre unha cidade ibérica preexistente, Kelse, co nome de Colonia Iulia Uictrix Lepida. Tras caer en desgraza Lepido, cara ao 36 a.C., a cidade cambiou o seu nome polo de Colonia Iulia Uictrix Celsa, latinizando o nome da antiga cidade ibérica. Foi a primeira fundación no val do Ebro dunha Colonia Inmune de cidadáns libres romanos. A vida da cidade foi relativamente breve, xa que cara ao 70 d.C. abandonouse, debido en gran medida ao auxe de Caesaraugusta, aínda que non hai que deixar de lado os acontecementos convulsos no contexto do relevo da familia imperial do 68 d.C., en gran medida aínda descoñecidos. A súa ubicación favoreceu que se convertese nun importante punto estratéxico militar e comercial. Chegou a contar cunha poboación de 3.500 persoas formada por emigrantes itálicos, clientes de César e Pompeio, e aristocracias indíxenas.

Para coñecelo mellor

Lépida Celsa é un xacemento de gran importancia cultural e científica. Proporciona unha visión detallada da urbanización romana en Hispania e o seu impacto na rexión. Ademais, contribúe ao coñecemento da historia local e rexional, e é un recurso valioso para a investigación arqueolóxica.