Ponte do Porco

Sobre este patrimonio

Ponte do Porco é un pequeno núcleo, situado á entrada do concello de Miño desde o veciño municipio de Paderne. O nome ten a súa orixe no escudo da Casa dos Andrade e na cabeza de xabaril que se pode apreciar na ponte medieval do século XIV. A ponte de Ponte do Porco foi construída por orde de Fernán Pérez de Andrade para que os peregrinos que acudían a Santiago de Compostela puidesen atravesar o río Lambre ao seu paso por Miño. O seu nome tamén se debe a unha lenda que percorre o municipio, que fala sobre un amor imposible.

En 1978 a Real Academia de Belas Artes dedica no centro do lugar un monumento aos Andrade. Trátase dun cruceiro cun porco e unha cruz enriba, pode considerarse como unha vitoria do ben sobre o mal. Foi obra do escultor compostelán Alfonso Sanmartín, en 1962. Baséase nos cruceiros que nos principais edificios do feudo colocaban os Andrade para identificar a súa casa.

No entorno de Ponte do Porco, e xusto na desembocadura do río Lambre atopámonos coa Praia Alameda, un espazo rural que conta cun paseo marítimo e ten forma de media cuncha, de area branca e fina. Cunha anchura media de 50 metros ten unha lonxitude de 450 metros, atopámonos nunha zona protexida da Rede Natura 2000 e incluída no espazo natural Betanzos-Mandeo.

Para saber máis

Ponte do Porco é unha poboación coñecida pola súa famosa ponte e praia, que debe o seu nome á cabeza de xabaril que tiña como distintivo a casa e o legado de Fernán Pérez de Andrade O Boo. A localidade está integrada no concello de Miño e delimita co municipio de Paderne. A súa praia ten unha característica forma de media cuncha e a area é branca e fina, ademais, presenta vexetación que rodea o lugar e ten un tramo de zona protexida pola Rede Natura 2000, unha organización europea de espazos naturais preservados que incorpora os Lugares de Importancia Comunitaria e as Zonas de Especial Protección de Aves. Ten unha lonxitude de aproximadamente 450 metros e posúe un paseo marítimo. As súas augas son tranquilas con zonas de fondeos e é onde desemboca o Río Lambre con correntes de baixamar e preamar.

A Ponte do Porco é un viaduto medieval do século XIV, que une o concello de Paderne e por debaixo transcorre o río Lambre. Foi mandado edificar por Fernán Pérez de Andrade O Boo, co propósito de unir Betanzos e Pontedeume e prolongábase ata Ferrol coa finalidade de realizar intercambios comerciais e tamén co interese de establecer relacións no camiño inglés cara Santiago para os peregrinos.

Na actualidade, enriba desta ponte, hai outra que se utiliza como estrada nacional e que foi feita cos materiais da antiga ponte en 1862 pola raíña Isabel II. Conta a lenda que o señor de Pontedeume, Nuno Freire de Andrade, tiña tres fillos, dous varóns e unha filla chamada Tareixa, esta era unha moza moi xovial que gozaba moito da natureza polo que en ocasións era moi travesa e despistada, por este motivo o seu pai decide confiarlle a seguridade da súa filla a Roxín Roxal, un mozo que estaba ao servizo do seu pai e que grazas ás grandes dotes que posuía gañou un trato de confianza e simpatía do seu señor.

Mentres pasaban tempo xuntos íanse namorando pouco a pouco. Ao principio o mozo era feliz, pero a medida que transcorría o tempo sentíase cada día máis desdichado por non poder proclamar o seu amor aos catro ventos, polo que nas horas que non pasaba coa súa amada entoaba fermosas cancións de amor ou miraba desde a torre o castelo dos Andrade no que vivía a súa amada.

O mozo pola fidelidade e o respecto que lle profesaba a Nuno, era incapaz de confesar o seu amor a Tareixa, pero esta ao ver o desdichado que era decidiu confesarlle que o seu amor era recíproco, polo que comezaron a saír. Con todo, tivo unha duración curta xa que cando se enterou o pai da moza, ordenoulle a Roxín que se mantivese afastado dela e que permanecese sempre no castelo dos Andrade. Nuno, aínda que sentía un gran afecto polo seu xornalero non podía permitir que contraese nupcias coa súa filla xa que non pertencía a unha familia nobre, e el xa lle ofrecera a man da súa filla a Henrique Osorio o descendente dunha familia acomodada e con linaxe. O mozo pola lealdade que sentía cara o seu señor cumpriu as ordes que lle deu e este como recompensa regaloulle unha prezada e luxosa daga.

Pouco tempo despois tivo lugar o matrimonio entre Tareixa e Henrique Osorio, pero a moza sentíase moi desgraciada e botaba moito de menos a Roxín Roxal. Moitos días subía ao torreón de Pontedeume para observar á distancia o castelo onde se atopaba o seu único amor.

Nalgún momento Nuno enterouse de que un descomunal xabaril destruía e arruinaba as colleitas dos seus terreos e que, no transcurso de tentar acabar con el, varios campesiños resultaran mortos, polo que analizando os feitos decidiu encomendar ao seu xenro a tarefa de que organizase unha batida para darlle caza.

Este pediu á súa esposa Tareixa, que era unha experta en moverse por eses terreos e tiña unha gran habilidade coas armas, que o acompañase. Tareixa aceptou e foron en busca del. Pouco tempo despois atoparon ao salvaxe animal na ponte de Fernán Pérez de Andrade, que mandou construír co obxectivo de establecer unha proveitosa comunicación entre Pontedeume e Betanzos xa que eran os seus feudos.

Cando o xabaril estivo de fronte, Henrique lanzoulle unha frecha que lle acertou e este enfurecido polo dor provocado pola ferida arremeteu con inquina contra Tareixa ata matala e escapou malferido. O seu esposo, en lugar de protexer e axudar á súa muller lanzouse ao río polo antepeito da ponte para resgardarse da besta.

Ao poucos días, atopouse na ponte morto o xabaril e levaba incrustada a daga que lle regalara ao seu xornalero. O señor de Pontedeume entendeu con desconsuelo e tormento que debería ter permitido o matrimonio entre a súa filla e Roxín. Comprendendo que, aínda que non era dunha familia nobre senón un simple plebeo, tería defendido ou mesmo dado a súa vida pola súa querida filla.

Para coñecelo mellor

Miño é un municipio costeiro situado nas Rías Altas de Galicia, máis concretamente, na ría de Betanzos, dentro da provincia da Coruña. Miño limita ao norte con Pontedeume, ao leste con Vilarmaior e ao sur cos municipios de Paderne e Irixoa. É un municipio que atrae moito turismo grazas ás súas cinco praias principais: praia Grande, praia da Ribera, praia da Alameda, praia de Perbes e praia Lago. Ademais, polo municipio podemos gozar do paso de tres ríos: o río Lambre, que ten a súa desembocadura en A Ponte do Porco; o río Baxoi que transcorre ata a súa desembocadura na Praia Grande e, o terceiro, o río Xarío que pasa polas parroquias de San Xoán de Vilanova e Perbes, desembocando na praia Grande de Miño. A Ponte do Porco é unha pequena localidade onde desemboca o río Lambre e, sobre todo, é coñecida pola súa praia Alameda e o seu ponte. O antigo ponte data do ano 1862 e conta cunha cabeza de xabaril esculpida nun dos seus arcos. Segundo conta a lenda, o nome da vila débese á historia da familia de Don Nuno Freire de Andrade. A familia tiña un gran agarimo ao seu doncel e por iso, Don Nuno, regaloulle unha daga de prata. A filla do señor Nuno, Tareixa, namorouse dese servente, pero cando o seu pai se enterou, decidiu casar a Tareixa cun nobre: Don Henrique Osorio. Este nobre, quería conquistar á súa esposa e para seguir a tradición, propúxolle ir á caza dun xabaril. Na quedada, Don Henrique caza o xabaril, pero non o mata e este, feriu mortalmente a Tareixa. O seu marido, sentía un gran medo polo xabaril e, cobardemente, decide tirarse do ponte. Segundo conta a lenda, poucos días despois, aparece no ponte o xabaril morto coa daga de prata e por iso, coñécese o ponte como A Ponte do Porco.