Pontedeume. Casco antigo

Pontedeume

Sobre este patrimonio

Pontedeume é un municipio que pertence á provincia da Coruña. Limita cos municipios de Miño, Cabanas, Capela, Vilarmaior e Monfero, situándose entre as cidades da Coruña (38 km) e Ferrol (18 km) e preto de Betanzos (26 km) e As Pontes de García Rodríguez (31 km). As festas patronais celebranse no mes de setembro, sendo o día 8 a festividade da Virxe das Virtudes ou do Soto e o día 10 San Nicolás de Tolentino, patroa e copatrón da vila, sendo o patrón Santiago. A historia da cidade de Pontedeume comeza no século XIII cando Alfonso X de Castilla e León, apodado o sabio, lles concedeu o beneficio aos habitantes de Pouzos e Bezucos de habitar ou poboar ou vivir nun lugar chamado Ponte do Eume ademais de que puidesen celebrar un mercado anual e poder xulgárense a si mesmos. A vila estivo gobernada polo mesmo rei ata que no ano 1371 o rei Henrique II lle concede o señorío a Fernán Pérez de Andrade, sen dúbida un dos grandes personaxes da historia de Galicia e unha das familias nobres galegas de maior relevancia na Idade Media. Nese momento a casa Andrade adquiriu gran relevancia, xa que Pontes de Eume convértese na capital de todos os seus estados, onde edificaron pontes estratéxicos e un alcázar do que só queda o Torreón en pé. Os seus símbolos heráldicos eran o oso e o xabaril, emblemas do Concello. A mediados da década de 1800 realízanse as máis importantes obras de infraestrutura. Inaugúrase o alumeado público, colócase o baldosado dos soportais da Rúa Real, chega a luz eléctrica e inaugúrase o actual porto. En 1867 finalizaron as obras da ponte que chegou aos nosos días. Pontedeume é parte do camiño inglés, polo que é unha ruta que seguen os peregrinos do norte e oeste de Europa. Antigamente viaxar polo mar cara a Santiago de Compostela reducía o camiño de 5 meses que duraba os que cruzaban polos Pireneos a tres semanas ida e volta. O Camiño de Santiago Inglés fíxose popular no século XV.

Para saber máis

Pontedeume é unha localidade costeira con orixe medieval, o municipio está composto por varias parroquias. Estas son: Santiago de Pontedeume, Santiago de Boebre, San Martiño de Andrade, Santa María de Centroña, San Cosme de Nogueirosa, San María de Ombre, San Miguel de Breamo e San Pedro de Vilar. Pontedeume está situado no golfo Ártabro, na desembocadura do río Eume, na ría de Ares. Limita ao norte coa ría de Ares e o concello de Cabanas, ao leste co concello de Monfero, ao sur cos concellos de Vilarmaior e Miño e ao oeste coa ría de Betanzos. O casco antigo de Pontedeume é unha viaxe ao pasado. A marca imborrable da historia e da familia Andrade, así como de numerosos personaxes que resaltaron na historia de Pontedeume deixaron un claro legado na vila, cunha serie de monumentos como o Torreón dos Andrade que foi o pazo desta poderosa familia nobre, así como os monumentos de orixe relixiosa, un exemplo diso é a Igrexa de Santiago. As súas rúas empedradas seguen conservando a mesma estrutura desde hai séculos polo que forma un fermoso e incalculable casco histórico. O casco antigo ten un gran valor cultural e arquitectónico, ademais de gozar de grandes puntos de interese e ser unha das entradas ao parque natural das Fragas do Eume. Os monumentos que poderemos atopar no casco histórico son o Ponte de Pedra, unha cimentación importante. Foi o substituto dun ponte gótico que tiña máis de 840 metros e mandouno levantar Fernán Pérez Andrade ou Boo entre 1374 e 1380. Do antigo ponte só quedan o Oso e o Xabaril que hoxe flanquean a estrada. o A Praza Conde, unha pertenza do Conde que pasou á vila e que se ampliou no ano 1936 coa ausencia do Pazo. No centro da praza levantouse unha fonte que se abastece coa auga da falda do monte Breamo. o A Igrexa de Santiago foi unha construción que amparou o arcebispo de Santiago Bartolomé Rajoy, e que realizou Manuel Mártires entre os anos 1756 e 1763 agás a capela maior coa sacristía que a ordenou construír Fernando de Andrade no século XVI e na que destaca o retablo renacentista dominio dunha unidade estilística máis próxima ao gótico que ao renacemento. A fachada e as súas torres realizounas Alberto Ricoy. o A Igrexa das Virtudes tamén comúnmente coñecida por Nosa Señora do Soto e foi mandada construír por Nuño Freire de Andrade no ano 1378. Só se conserva ben desa época un sillar co emblema dos Andrade e o tímpano da porta coa imaxe da Virxe. O aspecto na actualidade débese á reedificación que se fixo entre 1672 e 1680 que ten a autoría de Andrés Copeiro o Indiano. No seu mobiliario destaca o retablo maior barroco que se realizou a finais do século XVII e que foi pintado con posterioridade. o O Pazo do arcebispo Rajoy foi un pazo ordenado a levantar no século XVIII polo arcebispo de Pontedeume Bartolomé Rajoy e Losada no que era a casa do seu progenitor o boticario Nicolás Rajoy. Elementos da escola compostelá con outros elementos máis clasicistas de influenzo francés conviven na fachada. O pazo limita co norte da Praza do Pan un antigo depósito de cereal municipal. o O Convento de San Agostiño foi creado por Fernando de Andrade no ano 1538 baixo o nome de Santa María da Grazas, pero pechou en 1835 polas leis de desamortización. Da época da creación mantense por un lado un claustro renacentista, mentres que a hoxe fachada principal é barroca, da segunda metade do século XVIII. No século XX a vila comprou o convento e restaurouno como Casa da Cultura. A igrexa derrúbase en 1867 e ábrese á avenida Rajoy. o A Cátedra de Latinidade é un edificio dedicado á Biblioteca Municipal e que foi doada polo rexidor Beltrán de Anido en 1580 no seu testamento. o A Muralla da Vila estendíase pola beira do mar e contaba con cinco portas e nove torres que protexían toda a cidade.

Para coñecelo mellor

Pontedeume é un municipio galego que se atopa na comarca de Betanzos, na provincia da Coruña. O municipio está integrado polas parroquias de Ombre, Nogueirosa, O Vilar e Pontedeume. Por esta vila pasa o río Eume que, posteriormente desemboca no Océano Atlántico. Por iso, segundo a historia, Pontedeume recibe ese nome como municipio, por ser o río que o viu nacer. Os primeiros poboadores da comarca eumesa son os celtas e atopáronse unha serie de restos arqueolóxicos no municipio como castros e torques de ouro. Tamén deixaron a súa pegada os romanos pois rexistráronse dous xacementos: un en Zopazos e outro na parroquia de Centroña. O casco antigo de Pontedeume conserva as súas pedras e ruelas con elementos tradicionais galegos como son os soportais, as casas con balcóns de madeira, as galerías acristaladas e varias fontes de pedra públicas. Na vila foi de gran importancia a familia Andrade pois, Fernán Pérez de Andrade «O Boo» é o primeiro señor de Pontedeume que foi recompensado polo seu apoio na guerra contra o rei Pedro I «o Cruel» e por iso, pódense atopar diferentes símbolos e monumentos cara á familia Andrade. De feito, en xullo, celébrase a festa medieval do Feirón Medieval dos Andrade. Os monumentos máis importantes de Pontedeume son: o seu ponte de pedra (un dos máis longos de Europa), o Torreón dos Andrade, o Antigo Pazo dos Andrade (actual praza do mercado), a muralla da vila e o arco de Maldonado, a Igrexa Parroquial de Santiago, entre outros.