Centro histórico de Vilanova de Cerveira e historia. Castelo
Sobre este patrimonio
Vilanova de Cerveira é unha localidade que está situada na rexión norte de Portugal que pertence ao distrito de Viana do Castelo. Fai fronteira con Tomiño do cal está separado polo río Miño. Ata hai poucos anos ambas rexións comunicábanse por un ferry que cruzaba desde a parroquia de Goián (en Galicia) ata as ribeiras de Vilanova de Cerveira. Foi un medio de transporte moi utilizado polos veciños de ambas as beiras, sobre todo os sábados cando se celebraba, e segue celebrándose, a feira semanal da vila. Actualmente existe unha ponte que une ambas as beiras. Non está moi claro a orixe do nome de Vilanova de Cerveira, pero parece ser que ten dúas posibles explicacións. Algúns autores defenden que podería derivar da gran colonia de cervos que existía na rexión e outros que afirman que provén do seu primeiro señor, João Nunes de Cerveira, que tivo solar por estes sitios no lugar tempo do rei D. Sancho I. Na cima do monte Senhora da Encarnação atópase unha escultura en forma de cervo de José Rodrigues e é visible desde todos os puntos do municipio. O castelo medieval que se conserva na actualidade, provén do reinado de D. Dinís que en 1317 atraeu a 100 habitantes co propósito de reforzar unha rede urbana e para iso lle outorgou carta foral ao burgo. A construción aproveitou como emprazamento, a parede natural existente nun punto do río co obxectivo de asegurar mellor o control sobre o mesmo. Tivo sucesivas modificacións e actualmente é un establecemento hoteleiro Pousada de Don Dinís. No interior deste recinto amurallado consérvase a antiga Casa da Cámara, o pelourinho do século XVI e a igrexa da Misericordia. Por Rúa Direita pódese observar un arco visigótico que pertence ao palacio medieval dos Gobernadores. A urbe seguiu medrando tras os muros desta fortaleza onde se atopa no centro a Igleja Matriz ou igrexa de San Cipriano e fonte do século XVI. Composta por tres naves, dous campanarios, coro e presbiterio retablo, de estilo barroco, deseñado polo mestre Veríssimo Barbosa.
Para saber máis
As cidades de Cerveira, Valença, Monçao e Melgaço, teñen moitos aspectos en común por seren fronteirizas con Galicia na beira sur do Miño. Todas teñen importantes construcións defensivas como fortalezas e atalaías que derivaban da estratexia militar pola súa ubicación e relación co país veciño. O río desempeñou diferentes roles ao longo da historia en relación co Norte de Portugal e Galicia. Factor de separación en certas etapas históricas, convértese noutras nun poderoso elemento de unión entre os pobos portugués e galego. Existen cinco conxuntos fortificados enfrontados a ambos lados do río Miño: o que forman A Guarda e Caminha; o de Vilanova de Cerveira e Goián; o de Valença e Tui; o de Salvaterra con Monçao; e finalmente o de Fornelos con Melgaço. Entre Vilanova de Cerveira e Goian existiron as fortificacións, no lado galego, do Forte de San Lorenzo, Torre dos Correas, Forte da Concepción e Torre dos Ratos. Forte de Medos en Estás e as Torres de Tebra, situadas máis cara ao interior. Do lado portugués, o castelo e fortificacións de Vilanova de Cerveira, O Forte de San Francisco e a Atalaia de Lovelhe. A información máis antiga sobre a súa defensa data do reinado de D. Sancho II -nun foral de 1229- e crese que, naquela época, o castelo sería só unha torre defensiva. Todo apunta a que a primitiva construción do castelo se produciu durante o reinado de D. Afonso III, xa que está documentada a obriga de contribuír mediante un tributo á construción e reparación das murallas. Con todo, non queda nada da orixinal construción. O castelo medieval que se conserva na actualidade, provén do reinado de D. Dinís que en 1317 atraeu a 100 habitantes co propósito de reforzar unha rede urbana e para iso lle outorgou carta foral ao burgo. A construción aproveitou como emprazamento, a parede natural existente nun punto do río co obxectivo de asegurar mellor o control sobre o mesmo. Tivo sucesivas modificacións e actualmente é un establecemento hoteleiro Pousada de Don Dinís. A disposición xeral da fortaleza confirma esta datación dionisina do proxecto. De planta oval -típica das construcións fortificadas góticas-, con murallas en aparello de pedra coroadas por almenas e percorridas por adarve. O recinto murado está reforzado por oito torres cadrangulares cinco delas sobre a muralla sur, a máis vulnerable aos ataques. Esta cronoloxía confírmase pola presenza do escudo de armas de D. Dinis sobre un portal gótico, así como polos restos dos matacáns que permitían o tiro vertical sobre os posibles agresores. Existen dúas portas unidas entre si pola Rúa Direita: ao sur, orientada cara ao terreo da feira, a Porta da Vila ou de Nuestra Señora da Axuda e ao norte, un pequeno postigo, verdadeira porta da traizón", conducía á beira do río. Este castelo tivo un apoio importante na defensa do río Miño durante a Guerra da Restauración da independencia de Portugal (1640-1668). En 1650 foi erixida a Capela de Nuestra Señora da Axuda, unha obra que coroa a entrada principal do recinto medieval. Entre os anos 1660 e 1667 foi construída a fortificación moderna cuxo proxecto era do Mestre de Campo Xeral Francisco de Azevedo, segundo os estándares da escola francesa de arquitectura abaluartada do século XVII. De maneira simultánea foi a construción do Forte de Nuestra Señora da Concepción na beira galega do Miño. A súa planta dispónse formando un polígono estrelado con 4 baluartes enteiros (o de San Miguel, o do Espírito Santo, o da Concepción e o das Almas), 1 medio baluarte (Baluarte de Santa Cruz), 3 reductos polo lado do río e un hornabeque diante do Baluarte de San Miguel. A praza posuía 4 portas: a da Campaña (ao norte, xunto á Capela de San Antonio), a de atrás da Igrexa (ao leste), a Nova (ao sur, xunto á Capela de San Gonzaga) e a do Río ao oeste.
Para coñecelo mellor
Situada ao norte de Portugal, no Distrito de Viana do Castelo, Vila Nova de Cerveira é tamén coñecida como Cerveira. A orixe do nome do concello pode derivar dunha gran colonia de cervos (e de aí Cerveira), ou, por outra banda, tamén se cre que pode referirse ao primeiro señor de Cerveira que estivo por esta zona no tempo do Rei D. Sancho I. Este municipio estivo habitado desde a Idade Media e foise convertendo nun pobo histórico. Destacan especialmente o seu casco antigo, as casas señoriais con escudos e as súas rúas empedradas. Resulta moi interesante visitar o seu castelo, do século XV, realizado sobre unha construción anterior. É de planta ovalada, típica do estilo gótico, con muros e con oito torres de planta cadrada, onde se poden apreciar os restos de dous matacáns ou cubertas e os restos da do Homenaxe. Outra construción que paga a pena percorrer é a Igrexa Matriz ou São Cipriano do século XVI, situada na Plaça da Liberdade.
Galería
Localización
- Localidade
- Vilanova de Cerveira
- Concello
- Vilanova de Cerveira
- Provincia
- Distrito de Viana do Castelo
- País
- Portugal
O ben
- Tipo
- Casco antigo
- Eco-destino
- Río Miño
- Contorna
- Urbano
- Relevancia
- Internacional
Como chegar
- Acceso
- Por mar Por terra
- Distancia
- 0,300km
A visita
- Visitábel
- Si
- Accesible
- Sí
- Aparcadoiro
- Sí
- Sinalizado
- Si
Coordenadas
- Latitud
- 41.94042800
- Longitud
- -8.74504000