Illote de Tamuxe. Aula de natureza. Flora e fauna do río Miño en O Rosal

Sobre este patrimonio

O río Tamuxe é o último afluente do río Miño, tamén chamado Carballas" na súa parte alta. Nace na serra de Argallo pertencente ao macizo de A Groba no concello de Oia. O seu percorrido é de uns 14 quilómetros e chega a ter abundante caudal. Desaugue no lugar de Pías na parroquia de San Miguel de Tabagón dentro do municipio de O Rosal.

Ao longo do seu percorrido posúe numerosos muíños e pesqueiras que ademais da pesca deportiva ofrecen a posibilidade de bañarse. As principais especies piscícolas deste río son a Troita Oncorhynchus clarkii, o Réo Salmo trutta, e algunha lamprea Petromyzon marinus, na zona da súa desembocadura.

Na súa desembocadura aprecianse tres illas fluviais formadas por sedimentos que se foron acumulando no Estuario do Miño. A este tipo de formacións chámaselles morraceiras. A máis grande chámase Illa de Canosa ou Xunqueira, a illa de Vimbres ou tamén coñecida como Illa do Grilo ou Morraceira do Grilo. Encima de Vimbre xunto á parroquia de San Miguel de Tabagón están as illas de Varandas tamén coñecida como Morraceira de Varandas ou como Illa dos burros. Finalmente, xa case no medio do río vemos a Morraceira de Seixas, que debe o seu nome ao pobo portugués de Seixas, fronte ao que está situada. Tamén se coñece como Illa Mauricia.

Son illas con ampla superficie de pastizais e algunhas delas profusamente arboradas que pertencen á Zona de Especial Conservación (ZEC) Baixo Miño dentro da Rede Natura 2000. Área que abarca os últimos 80 quilómetros do río Miño e a súa zona de influencia socioeconómica esténdese polos concellos de A Guarda, O Rosal e Tomiño.

Tamén recoñecida como zona de especial protección para as aves (ZEPA Esteiro do Miño). Onde se poden observar colonias como Carricerín cego Acrocephalus paludicola, o Avetorillo común Ixobrychus minutus ou o Zarapito real Numenius arquata. Destacan as poboacións invernantes como do Porrón moñudo Aythya fuligula, o Correlimos tridáctilo Calidris alba, o Chorlitejo grande Charadrius hiaticula. Tamén se atopan taxons doutros grupos como a Salamandra rabilarga Chioglosa lusitanica ou a Lontra Lutra lutra.

Existe unha senda PR-G112 Sendeiro de Pescadores Río Miño-Tamuxe que parte da praia de As Eiras, conecta coa área recreativa do río Tamuxe onde se poden contemplar as ruínas dun gran aserradoiro de vapor e o muíño das Aceñas. A dificultade desta ruta é baixa con 7,2 km e ten unha duración dunha hora. Son interesantes as formacións de bosque de ribeira, canaviais, xunqueiras e piñeiros que xunto coa súa gran variedade de aves fan deste hábitat un enclave ornitolóxico de gran interese.

Para saber máis

O río Tamuxe é o último afluente do río Miño, tamén chamado Carballas" na súa parte alta. Posúe varios afluentes que adoitan ser regatos pequenos incluso algúns no verán chegan a secarse. Desaugue no lugar de Pías na parroquia de San Miguel de Tabagón dentro do municipio de O Rosal. Ao longo do seu percorrido posúe numerosos muíños e pesqueiras que ademais da pesca deportiva ofrecen a posibilidade de bañarse.

As pesqueiras ou pequenas presas son zonas onde retén auga que ademais da pesca deportiva ofrecen a posibilidade de bañarse con zonas amplas e profundas. Algunhas desvían auga para o funcionamento de muíños.

Os muíños de auga en Galicia son estruturas que pertencen ao patrimonio etnográfico da zona. É un sistema que funciona coa forza motriz da auga e para a súa construción necesitaba a colaboración de canteiros, carpinteiros e ferreiros. Existen dous tipos de muíños, uns que se denominaban "muiños de herdeiros" que eran construídos e costeados por membros dunha comunidade e pertencían a unha mesma comunidade ou parroquia. O dereito a uso ía herdándose xeración tras xeración.

Outro tipo eran os chamados de "maquía" cuxa construción era dunha familia ou particular. Eran muíños privados e o seu uso pagábase cunha parte da moenda ou "maquía". As moendas realizábanse por quendas e moer o gran de toda a colleita levaba o seu tempo. Xuntábase toda a familia ou varias familias para axudarse uns aos outros, e no tempo de ocio tocaban instrumentos e compoñían cancións que continúan dentro da cultura popular enriquecendo o folclore galego, de aquí naceron as muiñadas.

Para coñecelo mellor

O río Tamuxe, tamén coñecido como Carballa, percorre o val de O Rosal e é un dos afluentes do Río Miño que desauga en Pías - San Miguel de Tabagón (no propio municipio de O Rosal). Na beira do río atópase unha zona de descanso de gran beleza que conta coa Aula da Natureza do Muíño das Aceñas. Aquí podemos atopar un antigo muíño de auga cunha vivenda do século XIX. Actualmente, a construción atópase restaurada e serve para facernos unha idea de como a poboación vivía no pasado coa axuda destas máquinas.

O municipio de O Rosal, coñecido pola súa gran calidade dos seus viños e viñedos, forma parte da Comarca do Baixo Miño na provincia de Pontevedra. Ubícase á beira do río Miño, limitando cos concellos de A Guarda, Oia e Tomiño