Fragas do Eume. Centro de Interpretación

Sobre este patrimonio

O Parque Natural das Fragas do Eume é un dos bosques atlánticos de ribeira mellor conservados de Europa. O parque natural foi declarado como tal o 30 de xullo de 1997.

Unha fraga é unha zona de bosque espesa, no seu interior a luz chega sempre velada polo ramallame, conseguindo así que a humidade e a temperatura sexan case sempre constantes.

O parque conta cunha extensión de 9.000 hectáreas e está enclavado de leste a oeste, entre as localidades de As Pontes de García Rodríguez, Monfero, A Capela, Cabanas e Pontedeume. Dentro do seu perímetro viven uns poucos centos de persoas.

O paisaje foi labrado polo río Eume, de uns cen quilómetros de lonxitude total e que discorre polas súas profundas ladeiras regalando remansos, fervenzas e fontes a quen sabe apreciar tanta exuberancia. Carballos, castiñeiros, freixos, chopos, ameneiros, nocellos, loureiros, acebos, madroños e outras árbores silvestres, forman un manto de mil tons de verde para quen goza da fermosa vista da fraga desde o Mosteiro ou unha selva para quen goza das súas sombras desde o interior dos seus sendeiros.

O mellor lugar para contemplar os meandros do río Eume e o Val de Xestoso, é o Miradoiro de A Carboeira. Chegase pola ruta de Os Cerqueiros, que parte de Monfero na Portela de Montelongo.

Nas ribeiras húmidas e sombrías consérvase unha ampla colección de líquenes, musgo e 28 especies de fentos que son unha das xoias dos bosques climáticos como Eume, relictos da Era Terciaria.

Nas Fragas do Eume tamén se atopan numerosas pegadas da existencia dunha cultura megalítica importante.

Nelas viven 103 especies de aves, 41 de mamíferos e 8 de peixes, ademais de especies endémicas de invertebrados e réptiles como a ra ibérica.

As Fragas do Eume foron incluídas na Rede Natura 2000 a nivel da Unión Europea en virtude da Directiva 92/43/CEE do Consello, do 21 de maio de 1992, relativa á conservación dos hábitats naturais e da fauna e flora silvestres (Directiva hábitats), co obxecto de salvagardar os espazos naturais máis importantes de Europa, como Lugar de Importancia Comunitaria (LIC) dentro das Zonas Especiais de Conservación (ZEC).

O parque conta con 2 pontes colgantes sobre o río Eume, a ponte colgante de Fornelos e a ponte colgante de Cal Grande na ruta Ventureira-Caaveiro-Cal Grande.

As fragas teñen catro puntos de acceso, sendo o destino ao Mosteiro de Caaveiro cunha subida de quince minutos o máis transitado. Outros accesos son desde a estrada de Cabanas a As Pontes de García Rodríguez, tomando o desvío en As Neves que conduce a Gunxel cos muíños do Sesín ou na mesma estrada Cabanas-As Pontes, xa no desvío de Goente, accédese á presa do Eume. En época estival o paso con vehículos está restrinxido e a entrada é gratuíta con visita guiada, xeralmente en quendas de 45 minutos.

Para saber máis

As Fragas do Eume é un dos bosques máis destacados de Europa debido á súa preservación. A súa orixe é un intrincado val de procedencia tectónica onde predomina unha rica fauna e flora que o converte nun dos bosques máis extensos e únicos de Europa. Ten unha superficie de 9.000 hectáreas cunha poboación de 500 persoas o que lle proporciona un bosque case practicamente virxe que transcorre ao longo do río Eume. O seu aspecto é de triángulo e o espazo atópase entre os concellos de As Pontes de Garcia Rodríguez, Cabanas, A Capela, Monfero e Pontedeume, todos eles pertencentes á provincia da Coruña. No parque está ubicado o mosteiro de Caaveiro un antigo convento con séculos de historia e a vista máis espectacular da Fraga. Ademais, o Centro de Interpretación de As Fragas do Eume é un espazo clave para planificar a túa ruta cara ao parque. Conta coa tecnoloxía máis recente e innovadora e, a partir de alí, poderás deixar o teu vehículo e comezar o percorrido a pé. O parque natural reúne varios tipos de bosques atlánticos caducifolios europeos como robledais de diferentes especies, castiñeiros, fresnos, abeleiras, bidueiros, ademais de olmos, loureiros, espinos. No chan conviven fentos, pequenas flores briones, líquenes e cogomelos. Nas zonas máis altas os protagonistas son os diferentes tipos de matogueira que conviven. Todos eles forman un ecosistema onde os animais se agochan. As matogueiras que forman o espazo natural están recollidas na directiva de hábitat a protexer da Unión Europea. Entre as árbores medran cen especies diferentes de flora. Aséntanse en calquera lugar, como en fendas, no chan ou como os fungos alimentándose da madeira, o que o converte nunha zona endémica de gran valor ecolóxico. A fauna de anfibios e réptiles caracterízase por ser un hábitat endémico, a poboación intégrana 13 especies diferentes de anfibios e 10 de réptiles. Nesta zona descubrimos 10 taxóns cun grao de endemia distinto e unha poboación de salamandra rabilonga, ademais do tritón ibérico e a ra patilonga, ambos endémicos da península. Pola súa riqueza As Fragas do Eume son a instalación máis notable para a fauna de mamíferos. Nas especies propias de áreas de montaña destacan a marta, o lobo, o corzo, o xabaril, a xineta, o texón e o musgaño patibranco. Este último e a nutria, recóllense na Directiva de hábitats. Outros carnívoros de gran interese na zona son o gato montés, o turón e a garduña. O lobo mostra a súa presenza nas zonas altas. A existencia de diversos refuxios supón a vida dunha poboación de morcegos, composta por unhas 15 especies. Tras décadas de case unha completa desaparición, o corzo e o xabaril están hoxe presentes nas fragas, así como a lebre nas áreas altas. O cervo, procedente de escapadas de cautividade, procreou en espazo natural. As aves moradoras son máis de 100 especies coñecidas destacando a variedade de aves rapaces anidantes. Entre os peixes, onde existe unha variedade de oito especies, destaca a presenza de dúas especies vulnerables: o endemismo noroccidental ibérico Boga do Duero e o reo. A fauna de invertebrados é diversa e única. Entre os moluscos terrestres sobresaen dúas especies recollidas na Directiva de hábitats da Unión Europea: o caracol e a babosa. Nos insectos, destaca a presenza de especies protexidas, endémicas, como o cervo voante. O clima do parque é de influencia oceánica, cun réxime térmico suave e escaso, con influencia mediterránea na zona costeira. Dentro deste clima no parque existe unha gran variedade de microclimas debido a como é o parque e a súa estrutura. O parque natural presenta asentamento ao seu redor dun patrimonio material incalculable. Consérvanse mámoas e castros que testemuñan a presenza humana desde tempos prehistóricos na comarca do Eume, non tanto nas Fragas, que polas súas características orográficas non facilitaron o asentamento humano, como no entorno do Parque Natural, onde o relevo descende suavemente ata o mar. No entorno tamén aparecen un bo número de castros, e foron achados os torques de Centroña e San Martiño do Porto. A pegada da romanización é máis visible na costa.

Para coñecelo mellor

Pontedeume é un concello galego que se atopa na provincia da Coruña. O concello está integrado polas parroquias de Ombre, Nogueirosa, O Vilar e Pontedeume. Por esta vila pasa o río Eume que, posteriormente, desemboca no Océano Atlántico. Por iso, segundo a historia, Pontedeume recibe ese nome como concello, por ser o río que o viu nacer. A uns sete quilómetros do concello, seguindo o río Eume, atopamos o Parque Natural Fragas do Eume, un dos bosques atlánticos de ribeira mellor conservados de Europa cunha extensión de 9.125 hectáreas. As fragas acompañan ao río Eume no seu paso e foron declaradas como Parque Natural en 1997. As fragas son zonas de bosque espesas onde a luz chega sempre velada polo ramallal das súas árbores. Por iso, sempre atoparemos características comúns como a humidade, a frescura e unha temperatura case constante. O percorrido polas fragas, aparte de ser unha experiencia única coa natureza, ofrécenos a opción de atopar reliquias históricas e numerosas especies de animais e vexetais ameazadas por perigo de extinción. A árbore dominante neste bosque pode que sexa o carballo ou o melojo, pero tamén podemos atopar especies como castiñeiros, acebos, espinos ou loureiros, entre outros. Desde o centro de Interpretación, ofrecen rutas e información das Fragas do Eume. Hai moitas variedades de rutas e estas, pódense facer andando ou co servizo que ofrece o propio centro de Interpretación, en autobús gratuíto.