Crecente. Pesqueira de A Follagueira

Crecente

Sobre este patrimonio

As pesqueiras son espazos creados nos ríos para pescar sobre todo a prezada lamprea. A lamprea é un peixe azul e un dos primeiros vertebrados na Terra, incluso anterior aos dinosauros e, actualmente, podemos atopala a uns 200 metros e 400 metros de profundidade. Este peixe tamén é coñecido como a vampiresa da auga" ou "a raíña do río" e habita nos cursos fluviais galegos desde hai xa máis de 500 millóns de anos. A construción das pesqueiras data da época romana, aínda que hai quen afirma que xa existían antes da súa chegada. Realizábase en mampostería e ubicábanse en ambas as beiras dos ríos. Os pescadores buscaban zonas apropiadas para iso, preferindo salientes rochosos e con suficiente forza de auga para que esta estivese ben oxixenada xa que son as preferidas das lampreas. O río Miño no seu curso medio e baixo en Salvaterra de Miño, As Neves, Arbo e Crecente que é a que nos ocupa, concentran o maior número de pesqueiras. A pesqueira da Follagueira foi restaurada no ano 2016, conta con catro poios dos que se abren tres canais e neles colocábase o vitirjón ou buitrón para a pesca da lamprea."

Para saber máis

As pesqueiras son construcións dun ou varios canais en pedra separados entre si de forma paralela ou en diagonal de xeito que se crean unhas correntes de auga polas que se facilita o camiño aos distintos peixes. Estes corpos ou canais construídos en pedra chámanse poios". Entre cada canal, colocábanse redes en forma cónica para atrapar as súas presas, basicamente salmón, sábalo e lamprea. O río Miño chegou a contar con máis de 700 pesqueiras, e na actualidade consérvanse unhas 400. A súa construción data da época romana e é de interese arquitectónico e etnográfico, os romanos xa utilizaban as pesqueiras para a pesca da lamprea, na actualidade forma parte da vida cultural e gastronómica dos habitantes dos pobos que baña o río Miño durante o seu curso, sendo utilizadas aínda para este mesmo fin e podendo gozar da súa pesca durante todo o ano coas mesmas técnicas artesanais, sostibles e respectuosas co medio ambiente. As pesqueiras tamén reciben o nome de "Pescos", atópanse no curso baixo do río Miño, nunha lonxitude aproximada de 25 quilómetros, podes coñecelas todas se segues a "ruta das Pesqueiras". Datan da época dos romanos, xa que a pesca da lamprea conta con séculos de antigüidade. Na Idade Media a posesión das pesqueiras estaba ligada a mosteiros e casas feudais, xa no século XX, en concreto no ano 1979 son declaradas monumento artístico e figuran na documentación municipal como elementos etnográficos inventariados. Nas pesqueiras empregan diferentes artes de pesca, a principal é a coñecida como biturón, butrón, voitirón, voteirón, masoura ou nasoura. A pesca da lamprea realízase durante a noite, e é preciso revisar o estado das redes polo menos, cada dúas horas. O corpo da lamprea é anguiforme, a súa pel é lisa e non posúe escamas. Posúe unha boca en forma de ventosa con uns dentes pequenos e córneos. Os seus ollos son de pequeno tamaño. Respiran a través dunha fila de sete aberturas que teñen a cada lado do seu corpo. O seu corpo non ten esqueleto óseo e sostéñense nunha notocorda cartilaxinosa. Mentres son novos teñen dúas aletas dorsais, cando van sendo adultos estas dúas aletas, acaban uníndose. Alimentanse do sangue e carne de presas vivas (peixes de diferentes tamaños) nas que se fixa, para evitar que o sangue do animal anfitrión se coagule, produce unha substancia anticoagulante. Entre o tempo que viven entre o mar e o río poden chegar a vivir 18 anos. A súa tempada de pesca dura todo o ano."

Para coñecelo mellor

En Galicia existen, aínda hoxe en día, unha serie de construcións centenarias chamadas pesqueiras ou pescos. Estas construcións tradicionais utilizábanse para a pesca en ríos galegos e mostra diso é a Pesqueira de Follagueira, en Crecente, municipio situado na provincia de Pontevedra. A Pesqueira de Follagueira é unha presa construída de forma artesanal que forma parte da historia do río Miño. A estrutura divide o curso do río en tres canais chamados poios, o que favorece o movemento da corrente creando augas máis rápidas. Ademais, estes poios están orientados para dominar as augas e así obrigar ás lampreas a pasar por eles. As pesqueiras adoitan construírse en lugares de augas rápidas pois son as favoritas das lampreas. Todas estas características fan que se converta nunha boa zona de pesca e, grazas a unha gran rede en forma de cono (coñecida tamén como buitrón), atrapábanse as diferentes presas. Hoxe en día, no río Miño pódense observar varias pesqueiras, de feito, é o río con maior concentración de pescos. Por outra banda, grazas a un convenio asinado con Turismo de Galicia no ano 2016, esta pesqueira foi rehabilitada. A rehabilitación desenvolveuse en dúas fases: primeiro unha fase de limpeza e restauración de materiais e, posteriormente, procedeuuse á colocación de paneis informativos e a mellora do acceso. Con todo iso, podemos imaxinar como se usaba esta construción na época romana.