BARRIO MARIÑEIRO Evolución histórica, xeográfica

Baiona

Sobre este patrimonio

O lugar de Monterreal coñécese desde hai máis de 2000 anos como recinto amurallado e lugar estratéxico. Habitaron nel diferentes pobos, entre eles; celtas, fenicios e romanos. Durante a guerra entre Alfonso Enríquez e Alfonso VII de León (Alfonso IX) tivo lugar o cativeiro do primeiro na torre coñecida como Torre do Príncipe, suceso que recibiu o seu nome. En 1201 o rei Alfonso IX de León asinou nas illas Cíes unha Carta-Poboación pola que outorgaba a Erizana o nome de Baiona e concedía aos seus habitantes importantes foros e privilexios para o comercio marítimo. Deixaba de depender do señorío do mosteiro de Oia. A chegada da carabela Pinta a Baiona chegou nun contexto histórico propicio para a vila xa que en 1425 o Rei Juan II decidiu que os portos da Coruña e de Baiona sexan os únicos que poidan descargar mercadorías do estranxeiro, autorizando ao de Baiona a importar e exportar calquera clase de mercadoría. En 1474 a vila e o castelo foron asaltados por Pedro Madruga que tomaba parte na guerra civil a favor de Juana La Beltraneja en contra de Isabel A Católica. Data sinalada de gran importancia é a do 1 de marzo de 1493 na que Torre do Príncipe do castelo de Monte Boi avista a chegada dun navío célebre: A Pinta", capitaneada por Martín Alonso Pinzón e tripulada por Cristóbal García Sarmiento, sendo o primeiro pobo de Europa en ter coñecemento do descubrimento do Novo Mundo. A Pinta bordeou o castelo de Monte Boi, desembarcando Pinzón na praia de Ribeira. Os Reis Católicos concederon numerosos privilexios aos 650 veciños de Baiona e concedían a Baiona os títulos de Nobre e Leal Vila e a península de Monte Boi pasou a chamarse desde entón Monterreal. En 1585 o corsario inglés Sir Francis Drake desembarcou nas proximidades de Baiona e bombardeou a vila, facendo fuxir á poboación, pero foi incapaz de tomar a fortaleza de Monterreal debido ás súas defensas e á resistencia ofrecida. Durante a dominación napoleónica, Baiona influíu decisivamente na reconquista de Vigo. Primeira cidade que se liberou do dominio francés. En 1823 Baiona deixou de exercer xurisdición sobre o Valle Miñor, quedando reducida a súa influencia ao termo municipal. Pronunciamento do xeneral Iriarte en Vigo o 24 de outubro de 1843 que enviou as súas tropas a Baiona co fin de tomar o castelo. As tropas foron rexeitadas a cañonazos, os últimos disparos desde os canóns do castelo de Monterreal. En 1859 unha Real Orde dispón o fin de Monterreal como fortaleza militar e en 1872 o Estado anuncia a súa venda en poxa pública e é adquirida por José Elduayen en 1877. En 1963 é recompra polo estado converténdose en Parador Nacional tres anos despois. En 1974 o ministerio de Traballo instaura o día 1 de marzo, día da Arribada da Pinta, como Festa local oficial."

Para saber máis

A Vila de Baiona foi evolucionando co paso do tempo. Tivo un pasado de máximo apoxeo coa noticia do encontro do Novo Mundo e creceu grazas ao comercio e á súa situación xeográfica. Pero pronto outras cidades como Vigo gañarían importancia e faríanlle sombra no que ao comercio portuario se refire. Non obstante grazas ao seu pasado esplendoroso Baiona posúe edificacións, casas blasonadas, pazos, templos e moitas historias que contar, por iso, pouco a pouco foron transformándose nun referente turístico. Tamén o auxe do turismo de saúde de finais do século XIX atopou en Baiona un punto de encontro coa talasoterapia cando xa era sabido coñecidas as excelentes propiedades das augas ricas en iodo grazas ás abundantes algas que cada día traía o mar no seu continuo bater á praia da Concheira. As algas tritúranse pola acción do oleaxe descompoñéndose, botando á disolución elementos de propiedades terapéuticas demostradas. O Doutor Cordero e Señor Ordoñez viron unha oportunidade de negocio e deciden poñer en marcha un pequeno balneario de 20 casetas móbiles. A construción do primeiro balneario de talasoterapia en Baiona levouse a cabo na popular praia da Concheira no ano 1896. Tratábase dunha edificación de madeira e de planta baixa, asentada sobre pilotes de pedra para permitir que a auga das mareas altas discorrera libremente por debaixo. Para contribuír ao desenvolvemento turístico da Vila era necesario investir en infraestruturas e grazas á contribución de emigrantes retornados como o matrimonio formado por Valverde-Cadaval puido finalizarse a construción do tranvía, chegando este ata Baiona. A inauguración foi un 3 de setembro de 1926 e a ruta foi trazada polos enxeñeiros Carlos Coloret e Ricardo Mella Serrano, fillo do intelectual anarquista e primeiro xerente da Compañía de Tranvías. O deseño incluía un ferrocarril de vía estreita entre Vigo e A Ramallosa, desde onde sairía un tranvía a Gondomar e outro a Baiona. O tranvía continuou funcionando ata o 31 de decembro de 1968.

Para coñecelo mellor

O barrio de Baiona segue cumprindo coas súas tradicións. Entre elas non poden faltar nin a venda de peixes e marisco na lonxa -localizada no porto- nin as festas en conmemoración á Carabela Pinta e á Arribada, onde se pode gozar das representacións teatrais no primeiro fin de semana de marzo. Ademais, na celebración da Virxe da Anunciada, a patroa de Baiona e da Virxe do Carmen, patroa do mar e das súas xentes, os mariñeiros únense para bailar unha danza con máis de 400 anos de antigüidade, coñecida como a Danza das Espadas", xunto co baile tan típico de Galicia da "Muiñeira".As rúas de Baiona están moi coidadas e o seu casco antigo está formado por pequenas rúas empedradas e prazas con fontes que fan gozar dun fermoso paseo. Outro dos grandes atractivos turísticos desta localidade.Baiona é un municipio da provincia de Pontevedra que está situado ao sur das Rías Baixas e que conta cunha historia única. A súa situación é inmejorable para actividades relacionadas co mar como a pesca, o marisqueo e o deporte acuático, por iso, destaca por ser un barrio mariñeiro desde hai xa moitos anos."