Corrubedo vila mariñeira. Faro de Corrubedo. Escultura Grip

Sobre este patrimonio

Corrubedo é unha vila mariñeira que pertence ao concello de Ribeira. O seu nome oficial é Santa María de Corrubedo e posúe a Medalla Colectiva de Salvamento de Náufragos.

No século XIX, a vila adquiriu notoriedade pola súa actividade pesqueira e a instalación de varias fábricas de salga. Cara a 1930 contaba cunha poboación de 2.500 habitantes. O censo foi diminuíndo progresivamente ata a actualidade debido á emigración a outros portos pesqueiros de España. A súa poboación estimada no ano 2019 é de 610 habitantes. Con todo, converteuse, desde hai varios anos, nunha vila eminentemente turística.

Un dos expoñentes turísticos desta vila é o faro de Corrubedo. Localízase na parroquia que leva o mesmo nome. Pertencente tamén ao municipio coruñés de Ribeira, o faro atópase nun dos extremos rochosos do cabo Corrubedo, o punto máis occidental da Península do Barbanza. A súa construción, dirixida polo enxeñeiro vasco Celedonio de Uribe y Urbiquiain, iniciouse en maio de 1852 e finalizou en 1853.

O faro está ubicado nun edificio con fachada semicircular cara ao mar e rectangular cara á terra. A torre arrinca do interior do inmoble cunha sección troncocónica (é dicir, o tronco ten forma de cono). No seu interior, existe unha escaleira de caracol, fabricada na Fundición de Sargadelos, antes de converterse en fábrica de cerámica. Dispón dun foco a 14 metros sobre o terreo e a 32 sobre o nivel do mar. A súa altura total é de 9,60 metros.

A luz do Faro de Corrubedo acendeu por primeira vez o 20 de febreiro de 1854 e comezou a utilizarse como guía para os barcos da zona. Nunha primeira época, empregábase aceite para a súa iluminación para despois continuar co petróleo. Desde hai 35 anos, o faro utiliza corrente eléctrica.

Dende o alto do faro pódense observar as dunas do Parque Natural do Complexo dunar de Corrubedo, lagoas de Carregal e Vixán. Ademais, distínguense perfectamente as luces dos faros de Fisterra e das Illas Cíes.

O porto de Corrubedo é o espazo catalizador da vila, a súa placa base. Nel pódense ver as embarcacións máis típicas, as dornas. A pesca de baixura é a principal actividade desta zona e as artes pesqueiras máis utilizadas, o palangre, as nasas e o cerco. Da actividade pesqueira comercialízanse principalmente especies de peixes e mariscos como a lubina, sargo, faneca, abadejo, pinto, maragota, agulla, navalla, longueirón (Ensis siliqua), polbo, calamar e nécora.

Nos arredores do porto móvese toda a vida da vila, sobre todo, a hostalería con pratos típicos do lugar (peixes e mariscos, principalmente). A última remodelación das instalacións portuarias foi realizada nos anos 30.

Moi preto do embarcadoiro, na zona de Os Casqueiros, podes contemplar a escultura Grip, de Antony Gormley. É doutor honoris causa da Universidade de Cambridge e un dos nomes propios da escultura inglesa a nivel mundial. Esta escultura atópase a 100 metros da beira, nunha área rochosa localizada entre o peirao de Corrubedo e a praia da Robeiriña.

A escultura Grip está instalada nunha zona do complexo litoral de Balieiros, declarado como LIC (Lugar de Interese Comunitario). Trátase dun dos ecosistemas litorais con maior riqueza de flora e de comunidades vexetais ben conservadas do noroeste de España, que confiren a este LIC unhas características orixinais e escasas. Destaca a vexetación das praias e os sistemas dunares, xa que albergan unhas 200 especies de fanerógamas. A vexetación de cabeceira de praia atópase moi ben representada. Destaca especialmente a vexetación propia de dunas terciarias e das dunas estabilizadas, localizada nas zonas máis ou menos afastadas do mar e máis protexidas.

Para saber máis

A localidade de Corrubedo localízase no extremo setentrional dunha gran baía protexida, na costa atlántica de Galicia. As súas construcións son estreitas bandas de edificios que, aínda que compostas por casas de alturas e xeometrías diferentes, todas elas abren os seus ocos e balcóns á rúa mentres que, polo contrario, protéxense do mar reducindo as súas fiestras a pequenos orificios.Entre outras cousas, Corrubedo é famosa polo seu faro (que marca a entrada na Costa da Morte), pero sobre todo polo seu parque natural. O Parque Natural do Complexo dunar de Corrubedo, lagoas de Carregal e Vixán destaca especialmente por contar cunha duna móbil. Trátase dunha enorme masa de area de aproximadamente 1.300 metros de longo, 200 metros de ancho e uns 20 metros de alto.Corrubedo tamén se atopaba nos itinerarios de antano. De feito, existe un antigo Camiño Medieval Xacobeo que, desde esta localidade ribeirense, atravesa tamén os concellos de A Pobra, Boiro, Rianxo, Dodro e Padrón. O faro de Corrubedo é considerado como un dos máis importantes da zona polo perigoso do cabo, no cuxo extremo está situado, e os numerosos baixos que o rodean. Este punto é dos máis occidentais das Rías Baixas.Durante o século pasado o faro foi deshabitado e pasou a funcionar de forma autónoma, ao igual que moitos outros ao longo da costa. A súa configuración é plana e pouco elevada con respecto ao cabo Corrubedo. Deste xeito, búscase chamar a atención sobre o alto risco dos baixos que festonean a súa costa, a bastante distancia, ás veces, da liña de terra. Don Celedonio de Uribe, o seu construtor, tivo en conta tales condicións ao proxectar o edificio cunha fachada semicircular cara ao mar e rectangular cara á terra, para paliar os efectos dos temporais.O faro dota de seguridade a navegación nun lugar de dureza extrema das forzas do mar, debido á súa latitude sobre o océano, nun entorno rochoso. A súa ubicación caracterízase por ser unha zona rochosa de pequenos cantís, de matogueira baixa e de arbustos propios do monte baixo costeiro. Por iso, na zona pódense atopar brezais húmidos e brezais secos, orquídeas, xestas, centáureas e plantas de cantil como a armeria (Armeria pubigera). Este enclave resulta tamén adecuado como lugar de observación de aves migratorias que buscan refuxio nos cantís e areais da zona. Entre as especies destacan o corvo mariño moñado (Phalacrocorax aristotelis) e as gaivotas argenteas (Larus argentatus), sombría (Larus fuscus) e patiamarela (Lares cachinas). O faro de Corrubedo é unha das construcións que poderemos observar desde o océano realizando A Ruta do Mar de Arousa e Río Ulla. Trátase dun singular itinerario marítimo e fluvial que conmemora a chegada a Galicia, por mar, do corpo do apóstolo Santiago tras o seu martirio en Xerusalén, arredor do ano 44.A singular xeografía e a confusión da luz deste faro con outros próximos deu lugar a diversos accidentes marítimos. O máis chamativo foi o naufraxio do barco de Santa Isabel en 1921, considerado como a maior traxedia marítima vivida en Galicia. Nel faleceron 213 persoas das 268 que viaxaban no buque. Co fin de reducir a confusión por parte dos barcos, a luz deste faro pasou de ser branca a ter un feixe de luz vermella para distinguilo doutros. Por iso, chegou a nomearse polas xentes da zona como o Faro comunista. A pesar de non tratarse dunha construción moi grande, resulta incrible a enorme bombilla e as lentes que posúe, sobre todo pola noite. O entorno do faro de Corrubedo converteuse tamén nun dos escenarios da serie Fariña. Escolleron este enclave para gravar varias escenas da famosa serie española, emitida por Antena 3 no ano 2018.O porto de Corrubedo é o centro neurálxico do pobo. O primeiro peirao de atraque artificial da comarca foi o de Palmeira. O proxecto do embarcadoiro de Corrubedo finalizouse o 29 de xaneiro de 1935 e foi levado a cabo por Jesús Montero Suárez tras presentar unha oferta de 135.627,42 pesetas. A obra constou da creación dunha rambla de 111 metros de lonxitude e un dique de abrigo ata Concheiro do Chan, ademais dun maleicón de pedra que une ambas instalacións.A uns metros do peirao de Corrubedo, se está a marea baixa, pódese contemplar unha obra de arte, que imita unha figura humana. Esta peza simboliza a loita do home contra os elementos. Por este motivo, cando sobe a marea, a imaxe queda oculta pola auga.A escultura está conformada por media tonelada de ferro fundido e ten un valor estimado de medio millón de euros. Foi cedida polo arquitecto David Chipperfield ao Concello de Ribeira por un período de 20 anos, prorrogable por unha década máis.Nesta zona atópase tamén o complexo litoral de Balieiros, declarado como LIC (Lugar de Interese Comunitario). Está formado pola praia da Furna, praia de Portiños e praia de Balieiros, flanqueadas por sistemas dunares. Hai tamén segmentos de costa rochosa e cantís con áreas de monte baixo e prados costeiros, principalmente no límite entre a praia de Espiñeirido e a de Balieiros.

Para coñecelo mellor

A parroquia de Santa María de Corrubedo, popularmente coñecida como Corrubedo, sitúase no municipio de Ribeira, na provincia da Coruña. A súa localización resulta clave, xa que o seu porto atópase entre a Ría de Muros e Noia e a Ría de Arousa.Pola súa condición de vila mariñeira, durante a Idade Media -máis concretamente, no século XV- Corrubedo contou con gran protagonismo pola súa actividade pesqueira e pola instalación de fábricas dedicadas ao proceso de salga. Estas actividades económicas fixeron da localidade un lugar de éxito durante esa época, pero anos despois os habitantes foron emigrando a outras cidades con portos máis grandes.Nas tempadas de forte oleaxe, o cabo de Corrubedo convértese nun lugar perigoso e, por iso, algunhas embarcacións sufriron accidentes que acabaron en terribles traxedias. De feito, esta vila mariñeira, foi a primeira en España en recibir unha Medalla Colectiva de Salvamento de Náufragos pola súa actuación solidaria cara á embarcación Debonair que tivera un accidente no mar. Ademais de unhas vistas espectaculares, no cabo de Corrubedo, tamén podemos atopar un faro construído en 1853. Deseñado por Celedonio Uribe, este enclave ofrécenos unha mirada ao Parque Natural do Complexo dunar de Corrubedo, lagoas de Carregal e Vixán. Converteuse nun gran atractivo turístico, xa que se atopa formado por unha gran masa de area en constante movemento. No ano 2018, o arquitecto británico David Chipperfield colaborou no deseño dalgunhas vivendas e na instalación dunha escultura coñecida como GRIP", do artista Antony Gormley. Esta obra de arte atópase na praia das Furnas de Corrubedo, unha zona do complexo litoral de Balieiros, e chama a atención porque, dependendo das mareas, pódese gozar da súa visión ou non."