Torres de Oeste e o contexto galaico

Catoira

Sobre este patrimonio

A fortaleza da que formaban parte as Torres de Oeste, construída para protexer Galicia das incursións viquingas, remóntase á época castrexa, co chamado Castro das Torres, dos séculos II e I a. C. Trátase dun poboado de menos de dúas hectáreas, localizado nun estreitamento do río Ulla, a uns 4 quilómetros da súa desembocadura. O Ulla é, despois do Miño, a máis importante vía de penetración das importacións mediterráneas ao interior de Galicia.Originalmente tiña que ser ou ben unha illa ou unha península. Torres de Oeste sitúase máis alá do límite setentrional da área dos oppida, co que sería un emporium independente, encargado de canalizar as importacións mediterráneas e distribuílas ao longo do Ulla. Nel atopouse o maior depósito acuático de armas do noroeste do Bronce Final.

Para saber máis

As comunidades que se atoparon os fenicios á súa chegada ao noroeste, a finais do século V a. C., atopábanse en pleno proceso de transformación. Precisamente este período marca o cambio entre a Primeira e a Segunda Idade do Ferro na zona. Ata ese momento, o noroeste caracterizárase por unha considerable homoxeneidade cultural: predominaban os castros pequenos, con arquitectura de planta circular pouco monumental e fortificacións con predominancia de aterrazamentos, foxos e terraplenes. A ocupación do territorio era pouco densa e os asentamentos localizábanse en lugares elevados. A partir de finais do século V a. C. moitos destes poboamentos abandonáronse e multiplicáronse os poboamentos en fondo de val, que se dotaron de defensas complexas e, polo menos na costa, caracterizáronse por unha estrutura en pedra monumental e unha ocupación moi densa, aínda que seguen sendo pequenos (2 hectáreas) polo menos ata o século II a. C. Ao contrario que o sur peninsular, o noroeste non se mediterraneou. Os púnicos mantiveron relacións comerciais, pero sen establecer colonias nin asentamentos permanentes, sendo o máis parecido a un asentamento permanente os espazos de culto identificados en Punta do Muiño do Vento e a illa de Toralla (Vigo). Con todo, si hai evidencias de influencia nalgunhas poboacións castrexas do litoral meridional, onde se adoptaron metalurxías e elementos da cultura relixiosa por posible transferencia ideolóxica a través dos lugares de culto púnico no poboado. Os primeiros emporios con presenza púnica sitúanse en lugares familiares para os mercadores procedentes do sur. Trátase de paisaxes similares ao mundo púnico mediterráneo e á zona do Estreito de Xibraltar: illas próximas á costa, cabos que flanquean enseadas, bos portos naturais e desembocaduras de ríos que actúan como vías de entrada cara ao interior. Un primeiro trazo deste primeiro comercio púnico é a súa concentración na costa. Aparentemente os emporia acaparaban a inmensa maioría das importacións e actuaban como intermediarios entre produtores de metal no interior e mercadores na costa, seguindo o modelo clásico que parece darse en distintos puntos da xeografía protohistórica europea. A implicación dos galaicos na Segunda Guerra Púnica como soldados ao servizo de Cartago demostra ata que punto as interaccións entre as comunidades do noroeste e os navegantes púnicos crearan lazos estreitos. A partir de mediados do século II a. C. e con maior forza a partir do ano 125 a. C. é cando o intercambio co mundo mediterráneo reaparece con forza, que evidencia a aparición dunha gran cantidade de restos en numerosos enclaves. Neste período tardopúnico é cando aparecen os oppida, grandes castros que se converten en atracción do comercio e que atraen particularmente a importación de grandes ánforas cuxo contido se emprega para banquetes patrocinados polas grandes elites que están á fronte dos oppida. O viño xoga un papel clave na economía política dos oppida e sen dúbida actuou como acicate para o comercio a partir do século II a. C. e o viño era un dos produtos cos que comerciaban os fenicios, que plantaron viñas en todas as súas colonias e nos arredores das súas factorías, tanto no norte de África, entre elas Cartago, que posteriormente herdaría todo o poder fenicio, como na península Ibérica, Francia e Italia.

Para coñecelo mellor

As Torres de Oeste, anteriormente coñecidas como a antiga fortaleza Castellum Honesti, sitúanse no municipio de Catoira, na parroquia de Oeste (Pontevedra). Eran un conxunto de defensas reforzadas segundo a orde do arcebispo Gelmírez (século XII) para protexer Santiago de Compostela de ataques viquingos e bloquear futuras invasións pola ría de Arousa. Algúns estudos arqueolóxicos permiten saber que a fortaleza destas torres ten a súa orixe hai moitos máis anos, remontándonos á época castrexa do século II a I a.C. De feito, atopáronse restos de cerámicas e de armas de bronce. Posteriormente, na Idade Media, converteuse nunha das fortalezas máis importantes para protexer as terras galegas. Actualmente, as torres pódense ver parcialmente preto da beira do río Ulla. A súa restauración comezou a partir do ano 1970 e foron declaradas Monumento Histórico-Artístico.