Vilagarcía de Arousa. Petroglifos de os Ballotes

Sobre este patrimonio

Vilagarcía de Arousa conta cun dos conxuntos de arte rupestre máis estudados e importantes de Galicia. Descubertos a principios do século XX, estes petroglifos ubícanse na parroquia de San Xens de Bamio, preto da beira da ría. Gravados sobre granito, datan da Idade do Bronce, cunha antigüidade de entre 4.000 e 5.000 anos.

Neste conxunto de gravados figurativos, observamos gran cantidade de zoomorfos, entre os que destacan os cervos. Segundo se recolle na memoria dos traballos realizados no seu achado: parecen figuras de diferentes tamaños e formas, sobre todo cérvidos de grandes cornamentas: estáticos ou en movemento. Tamén hai escenas de animais en actitude de berrea e composicións nas que os cuadrúpedos se ordenan de forma lineal. Outras de cervos arrastrando posibles discos solares e unha que podería representar unha escena de equitación".

No apartado de petroglifos xeométricos chama a atención a composición da "Pedra do Encanto", en Meadelo, que destaca pola complexidade do deseño. Trátase da área norte do conxunto: unha ducia de cazoletas de diferentes tamaños sen disposición xeométrica concreta. Cabe resaltar a existencia dunha pila natural cun círculo irregular ao lado no cuxo interior hai tres cazoletas máis. Ademais deste xacemento, atopamos nas inmediacións seguindo a pista ata Rianxo, outros que tamén serviron de base para distintos gravados de arte rupestre.

É recomendable visitar estes petroglifos ao atardecer, os expertos indican que é o momento idóneo para descubrir os gravados grazas ao xogo de luces e sombras que, axudan a visualizar mellor, as representacións de círculos ou os diferentes animais."

Para saber máis

As Rías Baixas nutriron de riqueza sen fin aos pobos que habitaron as súas ribeiras, ao longo de séculos. É o caso da Ría de Arousa que, ademais de ser fonte natural de recursos para os seus habitantes, deixou restos arqueolóxicos da cultura castrexa. Xusto na franxa litoral interna da ría, atopamos un dos conxuntos de arte rupestre máis valorados e estudados de Galicia; estes petroglifos atópanse na parroquia de San Xens de Bamio e denomínanse Os Ballotes.

Descubertos a principios do século XX, datan da Idade do Bronce, cunha antigüidade de entre 4.000 e 5.000 anos a. C. A documentación dos gravados desas pedras recolle un rexistro de sete xacementos compostos por quince rochas, nas que aparece unha gran variedade de formas xeométricas e animais. É precisamente esa gran diversidade na súa temática, a que despertou un maior interese nos técnicos. Dos sete xacementos agora documentados, só un permanecía inédito ata a data. Trátase dunha gran rocha na que os debuxos estaban ocultos pola terra e a vexetación que protexe a mesma. Outros, aínda que xa coñecidos, nunca foran sometidos a un concienzudo traballo de documentación.

Os Ballotes conteñen gran cantidade de zoomorfos, entre os que destacan cervos, aparecen figuras de diferentes tamaños e formas, cérvidos de grandes cornamentas, estáticos ou en movemento. Escenas de animais en actitude de berrea e composicións nas que os cuadrúpedos se ordenan de modo lineal. Chaman a atención outras de cervos arrastrando posibles discos solares e tamén existe unha que podería representar unha escena de equitación. No apartado de petroglifos xeométricos destaca a composición da Pedra do Encanto", en Meadelo, punteira pola complexidade do seu deseño. Algúns dos gravados foron realizados con cincel pétreo e outros con punzón metálico, o que fai pensar que foron creados por diferentes artistas en distintos momentos.

Na área norte do conxunto a arte figurativa animal substitúese polo simbolismo dos círculos. Unha ducia de cazoletas de distintos tamaños sen disposición xeométrica concreta. Entre elas, unha pila natural cun círculo irregular que, no seu interior contén tres cazoletas máis. Nas inmediacións de Os Ballotes e, ata Xiabre ou Rianxo, hai outros vestixios que tamén serviron de base para este tipo de arte rupestre.

A elección do lugar non foi aleatoria, non destaca na paisaxe, aínda que desde elas podemos admirar o entorno, como é o caso de Os Ballotes, cuxos expertos recomendan visitar, ao atardecer. Suele relacionarse como un lugar propicio para a caza, unha sinalización de manancial próximo ou un límite xeográfico para unha zona de cultivo.

Para coñecelo mellor

San Xens de Bamio é unha parroquia do concello de Villagarcía de Arousa, que pertence á provincia de Pontevedra. Esta localidade conta con petroglifos datados de hai miles de anos. Estes petroglifos son gravados nas rochas que adoitan representar figuras e/ou debuxos de animais.

Nesta parroquia vilagarciá atópanse os petroglifos de Os Ballotes, que se atopan gravados sobre granito da época da Idade do Bronce, e que teñen unha antigüidade de 4.000 e 5.000 anos. Foron descubertos no século XX e foron un dos conxuntos de arte rupestre máis estudados e coñecidos de Galicia. Nunha das rochas pódense ver tres animais desprazándose cara adiante. O segundo trazado é antropomórfico, é dicir, con aparencia humana. O último foi clasificado polos especialistas como a recreación do Sistema Solar.