Barco mexillón. Xeral

Sobre este patrimonio

Para levar a cabo o proceso do cultivo do mexillón, aparte das bateas, é necesario o uso de material auxiliar con máquinas como a empalilladora que facilita o labor de armar as cordas introducindo os paus". Consta dun vástago dobre que penetra na corda e ao abrirse as dúas partes permite a introdución do pau. A desgranádora ten a función de separar os mexillóns das piñas, limpalos da flora e da fauna asociada e permitir a clasificación por tallas. Os modelos varían desde a mesa grella con acción directa das mans do persoal para a súa separación, ata as cilíndricas que desgranan e clasifican á vez e nas que un chorro de auga elimina os sedimentos e a fauna acompañante. A encordadora facilita o enmalle do mexillón na corda. En esencia consta dunha tolva onde se deposita o mexillón limpo que procede da desgranádora, un canal por onde se fai pasar a corda e un mecanismo que incorpora a rede de algodón arredor dos mexillóns. A calidade máis importante destas máquinas é o seu grao de precisión no subministro da cantidade desexada de mexillón ou de metro de corda, sendo o labor do operario unicamente de control e non de actuación directa. Case a totalidade dos labores do cultivo do mexillón realízanse na ampla cuberta a bordo do barco mexilloneiro ou tamén chamada embarcación auxiliar. Ao principio era de madeira, pero agora a maioría constrúense de fibra. Sollen ter unha eslora entre 15 e 20 metros, ponte a proa a popa e ampla cuberta. Van equipados con grúas hidráulicas potentes provistas dunha cesta que facilita o izado das cordas á cuberta."

Para saber máis

A cría do mexillón na batea comeza no momento da reprodución deste molusco. Os ovos convértense en larvas e o seguinte paso é transformarse en «mexilla» ou semente do mexillón que se adhire ás rochas do litoral, e é aí onde os bateeiros recollen co uso da rasqueta a semente que necesitan para o seu cultivo. O tamaño nesta fase oscila entre 0,5 e 1 centímetro. Outra forma de captación da semente é colocando unhas cordas na proa e outras na popa que se fai entre abril e setembro. A seguinte fase serve para situar a cantidade adecuada de semente na corda de cultivo mediante o auxilio dunha redeciña de algodón, cuxo obxectivo é manter o mexillón preto da corda para que, ao desenvolver o biso, en poucos días, estes se fijen de forma que cando a redeciña se pudra e desapareza se sosteñan por si mesmos. Este proceso denomínase encordado. Posteriormente realízase o desdobre, normalmente aos seis meses o peso do mexillón aumenta de tal forma que esixirá desdobrar cada corda inicial en dous ou tres. Para realizalo é necesario subir as cordas, onde se fixo o encordado inicial, coa grúa auxiliar do barco mexilloneiro, e con moito coidado, para evitar o desplome do mexillón. Unha cesta situada no extremo inferior da corda recolle os posibles desprendementos. Despois sepáranse as piñas de mexillón, realízase unha limpeza exhaustiva, co sistema de cepillos instalados na grúa ou na cesta, e selecciónanse por tamaños. A continuación, as máquinas encordadoras encárganse de repartir o mexillón de cada corda inicial nas cordas de desdobre (50 quilos de mexillón de uns 5 centímetros por corda). Despois do desdobre, chega a segunda etapa de engorde do mexillón, que se prolonga entre 8 e 14 meses ata acadar os tamaños de comercialización de entre 7 e 10 cm. A colleita realízase cando se alcanza un compromiso entre tres parámetros fundamentais: o tamaño de comercialización, o peso da vianda (entre o 18 e o 25% do total, cuncha + auga + vianda) e o peso por unidade de lonxitude de corda (15 quilos por metro). Despois volven a separar as piñas coa desgranádora e procédese á selección nas mesas correspondentes. O mexillón destinado ao consumo en fresco ten que ser limpo, clasificado e embolsado nos sacos negros regulamentarios de 11 a 15 quilos, cuxo seguinte destino é a depuradora.

Para coñecelo mellor

O concello de Vilanova de Arousa, situado na provincia de Pontevedra, na Comarca do Salnés, é un lugar con antigüidade e, por iso, con historia. Este municipio sempre destacou como porto pesqueiro, pois, xa no século XVI abastecía de peixe a toda Castela. Ademais, coa chegada dos cataláns, creáronse fábricas de salgadura e conserva. Hoxe en día, a actividade pesqueira e marisqueira é unha das máis importantes para o municipio. Para conseguir o marisco, empregan dúas técnicas: arte de pesca a flote e arte de pesca a pé. O marisqueo a flote é o que se leva a cabo desde a embarcación. Dentro desta modalidade, atopamos dúas formas de levalo a cabo. Por unha banda, a manual, na que se prohibe o uso de aparellos mecánicos para o arrastre. Por iso, empregan utensilios como o rastro para capturar berberechos ou ameixas; o raño e a gancha, que é máis lixeira porque require menos esforzo. Por outra banda, atópase a forma mecánica. Esta última está autorizada en Galicia para o rastro da vieira, rastro da navalla, enseño arrastrado (ameixa) e rastro de camarón. Estas últimas artes empregan en augas máis profundas e supón que a embarcación arrastra os utensilios, dando lugar a un arte mecánico. De todas formas, o mexillón soe cultivarse en bateas ou mexilloneiras. Son estruturas colocadas na ría onde penduran cordas grosas chamadas maromas".