BARRIO MARIÑEIRO. Vida do mariñeiro
Sobre este patrimonio
A vida e a cultura mariñeira en Baiona respírase nas súas rúas bañadas pola brisa mariña, estas son estreitas e empedradas, os edificios teñen xeralmente soportais e son de pedra ou granito e cunha planta de pouca altura. Son características as súas balcóns e a entrada a estas casas con portas anchas e de dobre apertura con fiestras baixas apenas á altura da cintura. Enfronte do paseo marítimo esténdense as fachadas das casas, na súa maioría de estilo mariñeiro con cristaleiras con vistas ao mar. Tamén se conservan pazos, pertencentes a épocas de gran auxe económico e comercial e importancia estratéxica do porto de Baiona. Destacando a arquitectura militar da muralla defensiva da Fortaleza de Monterreal que tantas veces defendeu o pobo de Baiona ao longo dos séculos. E tamén aventaxado nas boas novas como a chegada da Carabela Pinta traendo noticias do Novo Mundo. Proba de parte deste legado histórico e patrimonio material de tradición mariñeira consérvase na Casa da Navegación e no museo flotante da Carabela Pinta. Doutra banda, a cultura mariñeira de Baiona tamén se aprecia nos restos de estruturas civís como as cetáreas do paseo de Monte Boi, a parede da antiga lonxa enfronte da praia Barbeita, o pozo onde se recollía a auga e tamén en construcións actuais como o peirao, os pantaláns, a lonxa actual e os portos deportivos. Baiona posúe ademais unha escultura no monte Sansón representante da devoción dos mariñeiros. A Virxe da Rocha, é unha estatua que se ergue na cima do monte e desde alí divisa o mar. É a Virxe do Carmen, patroa dos mariñeiros, suxeitando unha barca baixo o seu coidado. Tamén é típico, como en todo pobo mariñeiro, celebrar a festa, sacando á súa santa nunha colorida procesión marítima polas augas da ría. Ao rematar a travesía acostúmase facer unha ofrenda polas persoas falecidas no mar, tirando unha coroa de flores ás augas do porto.
Para saber máis
Os mariñeiros bayoneses tiñan á gamela como o seu principal instrumento de traballo. Trátase dunha embarcación pequena, de madeira duns 5 metros. Ten proa e popa achatadas e con fondo plano que se despraza a remo ou a vela. Dependendo do que foran capturar, ían de dous en dous, para a lubina; de tres en tres, para realizar a técnica do trasmallo; de catro en catro, ao racú. Utilizaban artes menores, é dicir, de enmalle, aparellos de anzós e as nasas. Saían cada mañá moi cedo ao mar a por robalizas, abadejos para gañarse o sustento. Remaban de madrugada pasando polas Estelas en fronte de Monteferro, chegando ata as Cíes ou mesmo máis lonxe. Unha vez obtido o peixe comezaba o verdadeiro desafío. Regresaban ao porto a toda velocidade para poder chegar ao tranvía das oito da mañá, no que cargaban a mercadoría do día, que despois sería vendida fresca nos distintos municipios da zona. Alí xogábanse os cartos. Non chegar co peixe a tempo supoñía moitas horas desperdiciadas, e ter que esperar ao día seguinte para volver a intentalo. O regreso ao porto tras a pesca era durísimo xa que os quilos de peixe capturado engadían un peso considerable do que arrastrar. Ademais, antigamente as redes eran de liño e ao mollarse absorbían a auga, adquirindo un peso maior. Entón o esforzo realizado era enorme. Os brazos e as costas reséntense do esforzo, as mans terminan endurecidas tanto de remar como de utilizar as artes de pesca, saíndo algún que outro callo. Pero non remata o traballo aquí, as gamelas necesitaban coidados de mantemento e moitas veces eran subidas ata a praia, as artes de pesca tiñan que ser reparadas para o seu novo uso. Aquí colleron protagonismo as rederas, que, cun traballo menos visible, encargábanse da reparación destes aparellos.
Para coñecelo mellor
Baiona é un municipio da provincia de Pontevedra que está localizado ao sur das Rías Baixas. A súa situación é inmejorable para actividades relacionadas co mar como a pesca, o marisqueo e deportes náuticos. Por iso, destaca por ser un barrio mariñeiro desde hai moitos anos. As persoas que traballan no mar, na súa gran parte, mariñeiros e mariñeiras, dedican gran parte da súa vida a vivir nun barco para conseguir o alimento que, posteriormente, poderán vender no porto. Trátase dun traballo moi duro, pois gran parte da súa xornada laboral desenvólvese de noite ou de madrugada, cando a luz non ilumina e as ondas poden chegar a ser moi altas e perigosas. En Baiona, viven e viviron moitos e destacados profesionais do mar. Entre eles, atopamos a Juan Leyenda Marcote quen está considerado un heroe nesta vila costeira. Comezou como mariñeiro cando tiña 11 anos. El e o seu pai pescaban en Baiona, aínda que ampliaron territorio cara a Finisterre (provincia da Coruña), onde, desgraziadamente, o seu irmán perdeu a vida nun barco tras un forte oleaxe. Na vila, como en moitos municipios costeiros, atópase un monumento dedicado aos mariñeiros realizado por Manuel Quintas, un popular escultor da zona.
Galería
Localización
- Localidade
- Baiona
- Concello
- Baiona
- Provincia
- Pontevedra
- País
- España
O ben
- Tipo
- Barrio mariñeiro
- Eco-destino
- Ría de Vigo
- Contorna
- Urbano
- Relevancia
- Internacional
Como chegar
- Acceso
- Por mar Por terra
- Distancia
- 1 km
A visita
- Accesible
- Sí
- Aparcadoiro
- Sí
Coordenadas
- Latitud
- 42.11727000
- Longitud
- -8.84568000