Centro histórico de Vilanova de Arousa

Sobre este patrimonio

Vilanova de Arousa é un municipio costeiro que pertence á comarca do Salnés dentro da Ría de Arousa, como o seu propio nome indica. Este municipio presenta marabillosos paisaxes e praias que inspiraron xenios como Ramón María del Valle Inclán e os irmáns Julio e Francisco Camba.

Entre os seus monumentos de arquitectura relixiosa destaca a Igrexa de Santa María de Caleiro, templo de estilo románico que conserva parte da primitiva igrexa románica do século XII, aínda que a súa estrutura orixinal foi transformada co paso do tempo. A igrexa conta con outros elementos arquitectónicos do século XVI e inclúe unha capela do século XVI chamada Capela do Cristo dos Crespol, creada por Pedro Otero, de planta rectangular e bóveda estrelada.

Declarado Monumento Histórico Artístico e vinculado á vida e obra de Valle-Inclán atópase o Pazo de Rúa Nova, do século XVI. Posúe catro corpos diferenciados unidos entre si. Do conxunto destacan, co portón almenado e a torre coa solaina, unha capela do século XVIII dedicada a San Miguel e un corpo unido con dous escudos.

Na rúa Luces de Bohemia, aludindo a unha das obras do escritor Valle-Inclán, atópase a casa-museo onde naceu. Chamado tamén Casa do Cuadrante, é un pazo que se construíu no século XVI sobre unha antiga fortaleza. Moi preto da costa, nun promontorio, atópanse a Torre de Cálogo, que pertence aos restos dun antigo mosteiro do século IX. Segundo a tradición, servía para facer sinais aos barcos e posiblemente tamén para defenderse dos ataques viquingos. O mosteiro de Cálogo foi atacado entre os anos 844 e 846 xa que a ría de Arousa era a súa porta de entrada a Galicia.

Para saber máis

As invasións viquingas comezaron entre o ano 793, cando se rexistrou o ataque ao mosteiro inglés de Lindisfarne e rematarían en 1066, coas batallas de Stamford Bridge e Hastings. En Galicia chegaron sobre o 844 e a súa porta de entrada foi a Ría de Arousa. Un dos motivos determinantes que deu inicio ás invasións viquingas foi a ausencia de recursos suficientes nas terras escandinavas, eran localidades moito máis frías que na actualidade, a fame fixo que os escandinavos saísen á procura de novas terras e lugares co consecuente choque cultural. Fano a través do comercio de maneira especial, pero tamén co saqueo, que é a imaxe que máis chegou deles.

Tanto no Salnés como no resto de Galicia, os viquingos estiveron pequenos períodos de tempo, nunca se chegou a negociar con eles xa que eran recibidos coas armas, polo que deberon descartar calquera tipo de asentamento. Algo que si ocorreu noutras partes de Europa como en Francia. Con todo, había un motivo claro para achegarse á comarca do Salnés, a riqueza que xeraban as peregrinacións a "Jakobusland" (Santiago de Compostela). Non deixaron ningún vestixio na zona, xa que normalmente os seus asentamentos eran de madeira e materiais perecedoiros. Pero no que si se fixaron os lugareños foi na forma das súas embarcacións que navegaban con maior velocidade surcando os mares. Do drakkar" viquingo sacaron o patrón para facer as versátiles dornas que foron utilizadas durante séculos ata a invención do barco a motor. Quedan construcións defensivas como As Torre do Oeste en Catoira, que aparte de protexerse dos viquingos serviron para defenderse de posteriores ataques sarracenos e piratas. Foron unhas das fortificacións máis importantes da época, xunto á de A Lanzada.

O primeiro ataque viquingo na Ría de Arousa foi ao mosteiro de Cálago, en Vilanova de Arousa, que está datado entre os anos 844 e 846. Sábese moi pouco, pero os datos indican que foi totalmente arrasado. O mosteiro era utilizado como alarma para avisar á xente cando se producían eses ataques.

Entre os caudillos viquingos que pasaron polo Salnés atópanse nomes tan famosos como Bjorn ""pel de Ferro"" Ragnarsson. Tras el chegaron outros, como Olaf Haraldsson, que acabaría converténdose en San Olaf, patrón Noruega. Outro caudillo viquingo importante foi Ulf, ao que acabaron apodando ""o Galego"" ou o ""Lobo de Galicia"", que realizou varias incursións nos inicios do século XI. Tamén estivo Gunderedo, cuxas tropas venceron na batalla de Fornelos e percorreu durante máis dun ano toda Galicia.

Para coñecelo mellor

O concello de Vilanova de Arousa, situado na provincia de Pontevedra, na Comarca do Salnés, é un lugar con antigüidade e por iso, con historia.

Atopáronse restos paleolíticos na praia de As Sinas e achados da Idade do Bronce en Tremoedo e Baión. Ademais, existen restos dunha cultura castrexa en Baión e dunha ocupación romana en Tremoedo e a ponte romana de Ponte Arnelas. Vilanova é terra de torres e de pazos, entre os que destaca o Pazo de Baión e o Pazo do Marqués de Bolaños, convertido en fábrica de salgadura. Así mesmo, construíuse o Pazo de Rúa Nova sobre unha antiga fortaleza do século XIV e foi declarado Monumento Nacional no ano 1976. Por outra banda, Vilanova sempre destacou como porto pesqueiro, pois, xa no século XVI abastecía de peixe a toda Castilla, ademais coa chegada dos cataláns, creáronse fábricas de salgadura e conserva. A día de hoxe, a actividade pesqueira e marisqueira é unha das máis importantes para o municipio.