A Finca de La Alfranca é un conxunto histórico e natural situado no termo municipal de Pastriz, a uns 15 quilómetros de Zaragoza. Esta finca é coñecida polo seu valor ecolóxico, cultural e educativo, ofrecendo unha variedade de actividades relacionadas coa natureza e a conservación do medio ambiente.
A Finca de La Alfranca ten unha historia rica e variada. Originalmente, no século XVIII, pertencía aos monxes do Mosteiro de Rueda. Posteriormente, pasou a mans de particulares e sufriu diversas transformacións ao longo dos séculos. Durante o século XIX, converteuse nunha finca de lecer, sendo a súa casa pazo un dos edificios máis destacados da época. Hoxe en día, a finca está xestionada polo Goberno de Aragón e converteuse nun centro de referencia para a educación ambiental e a conservación da natureza.
O conxunto arquitectónico de La Alfranca foi declarado Monumento Histórico Artístico polo Ministerio de Cultura o 7 de abril de 1982 e Ben de Interese Cultural polo Goberno de Aragón o 5 de maio de 2001. Componse de tres edificios: o pazo dos Marqueses de Ayerbe, o convento de San Vicente de Paúl e as cabalerizas. Todos eles, correspondentes a distintos momentos construtivos e estilos arquitectónicos. A última rehabilitación destes edificios produciuse a finais do século XX a cargo do Goberno de Aragón.
O pazo dos Marqueses de Ayerbe ou Casa Palafox responde a un estilo neoclásico. Foi construído no século XVII e o seu modelo de construción é moi representativo da época. De sobrias proporcións, destaca a súa fachada principal na que sobresaínte un pórtico avanzado na planta baixa que pasa a balcón na segunda. Envolvendo o pazo, atópanse os xardíns históricos. Obras neoclásicas afrancesadas datadas do século XVIII e concebidas en dous ambientes. O xardín principal, ubicado fronte á fachada do edificio, e o xardín íntimo, na parte traseira. Actualmente o pazo dos Marqueses de Ayerbe destínase a eventos, reunións, exposicións e sede administrativa.
A Finca de La Alfranca ten unha forte vocación educativa e ofrece unha ampla gama de actividades e programas destinados a diferentes públicos. Organízanse visitas guiadas para escolares e grupos, que inclúen percorridos pola finca, o centro de interpretación e a reserva natural. Estas visitas están deseñadas para educar sobre a biodiversidade, a importancia da conservación e a historia da finca. A finca ofrece obradoiros educativos para todas as idades, onde os participantes poden aprender sobre temas como a flora e fauna local, a agricultura sostible e as técnicas de conservación ambiental. Existen programas de voluntariado nos que os participantes poden involucrarse en proxectos de conservación e mantemento da reserva natural e os espazos da finca. A finca organiza actividades e eventos especiais dirixidos a familias, como xornadas de portas abertas, paseos guiados e obradoiros de natureza. Tamén se ofrecen cursos e recursos para educadores e profesionais do medio ambiente, co obxectivo de mellorar a educación ambiental na rexión.
A Finca de La Alfranca e a Reserva Natural dos Galachos do Ebro son áreas de gran importancia ecolóxica. Os galachos son hábitats únicos que albergan unha rica biodiversidade, incluíndo aves acuáticas, mamíferos, réptiles e unha variada flora. A finca e a reserva son esenciais para a conservación destes ecosistemas e serven como un laboratorio natural para a investigación e a educación ambiental.
Ademais dos seus usos educativos, a finca ofrece diversas actividades recreativas. Hai rutas sinalizadas para o sendeirismo e o cicloturismo, permitindo aos visitantes explorar as paisaxes naturais da finca e a reserva. A reserva natural é un lugar ideal para a observación de aves, con varios puntos de observación estratexicamente ubicados. Ao longo do ano, organízanse exposicións temporais, eventos culturais e actividades comunitarias na finca.