Baiona. Conxunto Histórico Artístico
Sobre este patrimonio
Coincidindo coa celebración do V Centenario da Arribada en 1993, o casco histórico de Baiona, foi declarado Conxunto de Interese Histórico-Artístico pola Dirección Xeral do Patrimonio. A súa protección está contemplada nos plans de ordenación e de protección limitando a altura dos edificios e a calidade dos materiais entre outras medidas. O casco antigo está situado entre o Burgo e Sabarís. Pero o núcleo principal está radicado no centro do municipio e ocupa un círculo case pechado. Este ten tres entradas: pola praza de Santa Liberata, pola de Padre Fernando e desde o cruceiro da A Trinidade. As súas rúas son estreitas e empedradas, os edificios teñen xeralmente soportais e son de pedra ou granito e cunha planta de pouca altura. En pouco espazo concéntranse casas típicas mariñeiras, grandes casonas, pazos e templos de culto. Enfronte do paseo marítimo na rúa Elduayen esténdense as fachadas das casas, na súa maioría de estilo mariñeiro con cristaleiras con vistas ao mar. Nesta rúa tamén se atopa o museo da Carabela Pinta. Moitas destas casas dan, na súa parte traseira á estreita rúa de Ventura Misa e son características as súas balcóns e a entrada a estas casas con portas anchas e de dobre apertura con fiestras baixas apenas á altura da cintura. Nestas rúas do interior é onde transcorre a vida baionesa xa que concentran a maior parte dos locais comerciais, hostaleiros e tamén de ocio nocturno.
Para saber máis
No casco antigo de Baiona destacan, á entrada da rúa Ventura Misa, deixando atrás a fonte das Monxas situada na rúa Carabela Pinta (recuperada en 2011), o Convento das Dominicas, convento de clausura que foi construído no ano 1547 sobre outro edificio anterior do século XIII. Consta de capela, convento, granxa e horto. O retablo barroco do seu Altar Maior está dedicado á Virxe da Anunciación, Patroa de Baiona. Nel pódense mercar, a través dunha portiña preparada para iso, doces elaborados polas monxas. Camiñando cara á praza do concello atópase a Capela da Misericordia edificada por mandato de Filipe II en 1595 á entrada de Monterreal. En 1656 reedificouse no casco antigo. É de planta rectangular e de aspecto austero. O máis valioso está no retablo barroco do seu interior, presidido por un gran Cristo crucificado nunha cruz que veu de México cargada de moedas de ouro como donativo aos baioneses que alí residían para sufragar a construción do templo. Enfronte está a Casa Lorenzo Correa, actual concello de Baiona, mandada construír por Don Lorenzo Correa Fidalgo do Val Miñor que estivo en terras mexicanas, onde exerceu os cargos de alcalde maior de Cuernavaca e administrador do Lid de Galos. Ao seu regreso mandou facer este pazo que foi rematado tres anos despois. Na mesma praza do concello hai un edificio que actualmente está en ruínas, a Casa de Os Ceta, edificación de comezos do século XIV. Conserva un dos escudos coas armas das familias dos Ceta, Figueroa e Fitado, entre outros. A casa tamén é coñecida como "casa do perdón" debido a un cruel privilexio concedido polos Reis Católicos, que eximía de culpas a aquel axusticiado que no momento en que era sometido ao castigo público fose capaz de asirse á cadea que colgaba da porta da entrada da casa. Rúas arriba polo centro atópase a rúa Manuel Valverde onde está a biblioteca municipal antigo Hospital da Caridade do século XVI, xurdido co propósito de dar abrigo aos pobres e indixentes da comarca. A estrutura deste edificio, con muros de cantería e cachotería, está formada por un baixo e unha planta, cuberta por un tellado a dúas augas. Destaca unha solaina cara ao horto da que saen unhas escaleiras de pedra que comunican cos tres volumes nos que se distribúe o complexo. Ao lado desta edificación ergueuse a Igrexa Parroquial de Santa María de Baiona iniciada a súa construción na segunda metade do século XII, aínda que a maior parte da súa construción é do século XIV. É de estilo románico, románico-oxival heteroxéneo con influencias cistercienses xa que foron os monxes desa orde, moradores do mosteiro de Oia, os que culminaron a súa construción. Diante desta edificación a escasos 50 metros atópase a Capela de Santa Liberata, consagrada na honra da mártir filla de Baiona e primeira muller crucificada da historia. É de estilo italiano plateresco e comezou a construírse en 1695 por subscrición popular. Outras construcións de interese son a Fonte de Ceta datada de 1678 e restaurada en 1863 por orde de Ventura Misa, o cruceiro da Santísima Trindade declarado BIC e construído no século XV sobre unhas pedras situadas na rúa do Mariñeiro e outras casas e pazos como o Pazo Mendoza de 1768 cuxo escudo de armas foi do deán da catedral de Santiago de Compostela, Don Policarpo de Mendoza. Leva a inscrición "Ave María", lema da familia.
Para coñecelo mellor
A Baiona vella foi declarada Conxunto de Interese Histórico-Artístico pola Dirección Xeral do Patrimonio en 1993. É, pois, unha zona protexida de acordo co Plan Xeral de Ordenación Urbana e o Plan Especial de Protección do Conxunto histórico-artístico. Baiona, situada en Nigrán, é unha localidade costeira, sinónimo de bo porto. De feito, é coñecida por ser a primeira en recibir a noticia do descubrimento de América tras a chegada do buque Carabela Pinta. As rúas do casco vello de Baiona teñen un trazado medieval, son estreitas e empedradas, con adoquíns e edificios de pouca altura con soportais que desprazan a nosa mente a épocas pasadas. Ademais, paseando polas súas rúas, atopámonos coa antiga colegiata de Santa María do século XIII, nun estilo de cambio entre románico e gótico; a igrexa de Santa Liberata do século XVII barroca; o Pazo Correa do século XVIII (onde se atopa o actual concello) e fontes de distinta época e estética.
Galería
Localización
- Localidade
- Baiona
- Concello
- Baiona
- Provincia
- Pontevedra
- País
- España
O ben
- Tipo
- Casco antigo
- Eco-destino
- Ría de Vigo
- Contorna
- Urbano
- Relevancia
- Rexional
Como chegar
- Acceso
- Por mar Por terra
- Distancia
- 850 m
A visita
- Horario
- Sen horarios
- Visitábel
- Si
- Interpretación
- Folleto en castelán, galego, inglés, francés e portugués
- Accesible
- Sí
- Aparcadoiro
- Sí
- Sinalizado
- Si
Coordenadas
- Latitud
- 42.11917000
- Longitud
- -8.84948500