Batalla de Rande
Sobre este patrimonio
Un dos episodios históricos máis comentados da enseada de San Simón é a famosa Batalla de Rande que se libró o 23 de outubro de 1702 entre as alianzas anglo-holandesa e hispano-francesa, durante a Guerra de Sucesión Española. Desde facía case tres anos o almirante Manuel Velasco Tejada estivera reunindo nos seus galeóns ancorados no Porto de Veracruz, ouro, prata, peles, coiros, plantas, animais exóticos, pezas de metais preciosos, xoias, xoias e un senfín de valiosos artigos espoliados aos pobos indíxenas que pagaban tributo ao Rei de España a través do seu recadador de impostos. Estímase que o valor do embarcado superaba os 50.000 millóns de euros ao cambio actual, sen ter en conta que os funcionarios contadores só inventariaban o 30% da carga. Os galeóns españois portaron o maior tesouro que xamais cruzara o Atlántico.Como era de esperar esta colosal carga era obxecto de ataques piratas e saqueos xa que dos 17 galeóns só tres eran naves de guerra propiamente ditas, e tiña que escoltar aquela fortuna ata o Vello Mundo. Ademais, deixara lastre deixando ás naves, nalgúns casos, con menos da metade dos seus canóns. É por iso que Velasco recibiu unha escuadra francesa composta por 17 navíos, dirixida por Chateau-Renault, que se encargaba de despexar o camiño. Antes da súa chegada a Vigo, nas Azores, un aviso informa á frota hispano-francesa que a escuadra combinada anglo-holandesa, ao mando de Sir George Rooke, tiña intención de atacar Cádiz. Unha balandra de pesca portuguesa con base en Lisboa informou á escuadra que fronte á cidade de Ferrol estaba ancorada unha numerosa frota británica con ordes de interceptar calquera navío que intentase saír ou arribar a dito porto. Así que, despois de varias discusións, escolleuse a ría de Vigo como lugar de desembarco.O 22 de setembro entran na ría os galeóns e a frota de guerra. Decídese pedir, á coroa, un contador con autorización para fiscalizar a mercadoría e cobrar o chamado quinto real, que supuxo máis de 20 millóns de pesos en moedas, lingotes e obxectos preciosos. A situación requiríao xa que os únicos portos autorizados pola coroa para comerciar con ultramar e recibir as súas mercadorías eran Cádiz ou Sevilla.Soldados, mariñeiros e poboación civil, colaboraron na descarga dos 14 galeóns. Confiscaron 1000 carros de vacas á plebe para facelas chegar á corte e transportada a Santiago de Compostela, Lugo, Toledo, Valladolid e Madrid. O quinto real chegou á corte madrileña o 30 de outubro, transportado en 300 carruaxes rebordantes que pararon fronte ao Casón do Bo Retiro. Durante a travesía utilizaron máis de 700 reses, que ían sendo substituídas a medida que se desplomaban por inanición. Mentres tanto, na ría, tentouse formar unha defensa, pero o escaso tempo fai que se monten unhas milicias mal equipadas. Restaúrense os fortes de Rande e Corbeiro con canóns dos barcos e cavan trincheiras. No estreito, onde está actualmente a ponte de Rande, fórmase unha barreira con cadeas, mástiles e vergas. O Príncipe Barbazón, capitán xeral de Galicia, despregou as súas tropas terrestres nas baterías da baía, en total, eran 800 homes no bastión de Rande. En Vigo atrincheiráronse case 1.000 soldados: unha metade ubicouse na pedanía de El Castro e a outra reforzou o forte de San Sebastián, situado onde está o actual concello de Vigo.O 22 de outubro de 1702, cando se levantou a néboa, divisouse a enorme frota de Shovell e Rooke que constaba de 189 navíos e unha forza de desembarco de 14.000 homes, quedou ancorada fronte á localidade de Cangas, xusto na entrada da ría. Na madrugada do día 23 os soldados inimigos desembarcaron a ambos lados da ría e a media mañá 2.500 acamparan na praia de Teis e outros tantos no lado oposto sen demasiada dificultade.Pelas dimensións da baía a armada inimiga non podía meter todos os navíos así que repartíronse quedando unha frota á espera, fóra de ría, por se a armada hispano-francesa conseguía fuxir. Rooke, despois de ter fracasado en Cádiz, esperaba unha gran vitoria e un colosal tesouro.O Duque de Ormond desembarcou con 4.000 infantes, que en pouco máis dunha hora arrasan aos defensores. As milicias fuxen e tómanselles prisioneiros. Aproveitando unha forte ráfaga de vento, o Torbay, do capitán Hopsonn, rompe a cadea. Tras el, entran o resto de buques e comeza un intenso combate, a cañonazos sen posibilidade de manobrar, no fondo da ría.Unos loitan corpo a corpo, mentres a metralla barre as cubertas. Outros xa só pensan en fuxir, a nado ou en chalupas. Chateau-Renault consensuara con Manuel Velasco queimar os seus barcos e os galeóns como mal menor para evitar que se levásense a carga que quedaba e impedir o paso polos escombros xerados. Así que non dubidaron en dar a orde cando os ingleses Monmouth, Grafton e Kent, todos armados con 70 canóns, se estaban a achegar perigosamente aos galeóns Santo Cristo de Maracaibo, San Diego de San Francisco Javier e Nuestra Señora del Rosario que aínda conservaban parte da súa carga. Espallouse material inflamable polas cubertas e aparello e o contralmirante José Chacón en persoa prendiu lume á vela maior da súa nave, a Bufona. Ao ver as intencións do inimigo, Rooke apresurouse a sinalar que parasen os disparos definitivamente e tentásese sofocar o lume, principalmente dos últimos galeóns da liña: Santo Cristo de Maracaibo, San Diego de San Francisco Javier e Nuestra Señora del Rosario.A batalla estaba perdida, ambos almirantes foron apresados xunto con membros da súa armada, outros fuxiron, pereceron ou afogáronse na baía. A avaricia por non perder os tesouros dos galeóns fixo que moitos mariñeiros se afogasen agarrados a cofres e pedras preciosas. Finalmente, a armada anglo-holandesa puido capturar estes galeóns, pero só dous deles chegarían a terras inglesas xa que o Santo Cristo de Maracaibo encallou nas Illas Cíes xunto á costa sur da illa de San Martiño.
Para saber máis
A batalla de Rande librouse dentro do conflito de sucesión de Carlos II onde tres nacións declararon a guerra aos borbóns franceses. A carga portada polos galeóns españois era de suma importancia xa que financiarían as guerras posteriores. Ao ver a enorme flota de Shovell e Rooke, a maioría dos efectivos españois da flota de Chateau-Renault fuxiu en botes cara ás poboacións próximas antes de que entrasen na ría. A práctica totalidade das baixas no bando da flota da prata foron francesas, principalmente aqueles empeñados na defensa dos castelos de Rande e Corbeiro, pois os españois, a maioría voluntarios sen instrución, desapareceron entre hortos e piñeirais en canto escoitaron o silvido do primeiro proxectil anglicano. En total unhas oitocentas persoas pereceron na batalla. A armada anglo-holandesa puido capturar os galeóns Santo Cristo de Maracaibo, San Diego de San Francisco Javier e Nuestra Señora del Rosario, pero só dous deles chegarían a terras inglesas. Do primeiro os ingleses amasaron unha suma de 15.000 libras e do segundo algo menos da metade, cantidades ambas que, unha vez entregado ás tripulacións a súa parte do botín, serviron á coroa inglesa para acuñar unha serie de moedas conmemorativas da batalla. O terceiro galeón, o Santo Cristo de Maracaibo, era remolcado polo Monmouth, pero á altura das Illas Cíes chocou contra un pedregal da costa sur da illa de San Martiño. Coa marea alta no litoral, as dúas naves estaban fóra de control e Jennings adiantouse a enviar máis efectivos ao Santo Cristo co obxecto de asegurar o botín. Tras varios zarandeos, os dous cables que conectaban a ambos buques romperonse e o Monmouth e o galeón quedaron separados. Foron a polo mercadoría, todos os botes foron arriados e case 100 homes chegaron ás inmediacións do galeón e treparon polas súas escaleiras. Descargaron apuradamente e tiraban ao mar todo o que podían. O Santo Cristo partíuse en dous e facía augas por todas partes. Os soldados, infantes de mariña, oficiais e subalternos gardaban a puñados nos petos o que ofrecían as arquiñas e as caixas ata que finalmente afundiu. Rooke recolleu dos seus homes moedas e xoias por un total de 20.000 libras. O resto da carga, que algúns historiadores cifran nun millón de pesos, xace aínda no leito mariño. Os ingleses tamén levaron o Modere, Prompte e Tritón xa que ningún outro barco de guerra ou galeón franco-español quedou a flote tras a refriega. A Batalla de Rande levou por diante mil douscentos combatentes da armada anglo-holandesa e no seu afán por salvar os tesouros, case 400 homes da flota invasora pereceron tras a batalla. Só o Santo Cristo levou 190 no seu viaxe ao leito mariño. No parte da acción que redactou Jennings a Rooke, o capitán explica como aínda quedaban 70 braceros no seu interior no momento de irse a pique o galeón español, o resto sucumbiu á ondada e á avaricia, aspirados polo xigantesco remuíño que provocou o galeón no seu viaxe ás profundidades.
Para coñecelo mellor
Redondela é un municipio da provincia de Pontevedra que foi habitado desde tempos inmemoriais pois, no Monte Penide ou Monte Mirallo e Ventosela, atopáronse diferentes restos de dolmens, petroglifos e gravados rupestres que o demostran. Preto de Redondela, atópase a ponte de Rande que une os municipios de Redondela e Moaña. Nesta zona, produciuse hai moitos anos a coñecida como Batalla de Rande. Esta foi unha importante batalla naval producida o 23 de outubro de 1702 no estreito de Rande. O escenario era o seguinte, os galeóns españois volvían de América á ría de Vigo cargados con ouro, prata e xoias. Díxose na lenda que o buque foi atacado con todos eses tesouros no seu interior, pero hai outra lenda que conta que os tesouros xa se desembarcaran. Grazas a esta historia, Julio Verne converteu ao Capitán Nemo no primeiro cazatesouros da ría de Vigo pois, desde entón realizáronse centos de inmersións nas augas da ría de Vigo en busca dos tesouros.
Galería
Localización
- Localidade
- Rande
- Concello
- Redondela
- Provincia
- Pontevedra
- País
- España
O ben
- Tipo
- Acontecemento histórico
- Eco-destino
- Ría de Vigo
- Contorna
- Rural
- Relevancia
- Internacional
Como chegar
- Acceso
- Por mar Por terra
- Distancia
- 6,000 km
A visita
- Accesible
- No
- Aparcadoiro
- No
Coordenadas
- Latitud
- 42.29467600
- Longitud
- -8.64752500